سلامت جامعه در حکومت جمهوری اسلامی

                      سلامت جامعه در حکومت جمهوری اسلامی              

                                        جلد1                                                       

                                    م.م (آینده)                         

                        تبرستان2010/ 1389                         

—————————————————————– —                                                   

شناسنامه کتاب   

سلامت جامعه در حکومت جمهوری اسلامی

جلد 1

م .م (آینده)

برگ شمار: 67

تبرستان 2010 م / 1389 خ

 http://www.tabarestan.info/banvisht1/m-m-ayande/salamatjamee-j1mm.pdf

———————————————————————                                                               

فهرست مطالب

عنوان                                                                                          صفحه

مقدمه ……………………………………………………………………………………….     4

بخش اول- غذا وتغذیه    ……………………….. ………………………………….             5

گروه های مواد غذایی …………………………………………………………………………..6                                                                                                                                                                  سبد غذایی  ……………………………………………………………………………………7                                                                                                                                                       هزینه مواد غذایی ……………………………………………………………………………  9                                                                                                                                                       گرسنگی بخشی ازمردم ……………………………………………………………………..10     سرانه مصرف مواد غذایی  ………………………………………………………………….10         وضعیت مصرف گروه های سازنده هرم غذایی…………………………………………….. ..13             فقروکمبود ریزمغذی های مهم وضروری ……………………………………………….. 25         

عوارض سوءتغذیه درمردم ………………………………………………………………..    26        آلودگی مواد غذایی ………………………………………………………………………….  27    آیادرایران امنیت غذایی وجود دارد؟. ………………………………………………………….29

بخش دوم – تحرک وفعالیت های ورزشی ……………………………………………………. 30                            1- سرانه فضای ورزشی            ……………………………………………31                          2- سرانه اعتبار (بودجه )ورزشی                          …………………………..33                         3- ورزش محلات           ………………………………………………..       34                         4- ورزش روستایی وعشایری        ………………………………………….   34

5- اعتبارات (بودجه )سازمان تربیت بدنی    ………………………………………………    34

 6- اعتبارات فدراسیون ها………………………………………………………………….. 36

7 – فساد مالی درورزش    …………………………………………………………………   39  

  نتایج سوءتغذیه وعدم فعالیت های ورزشی    ……………………………………………    39

مـــــنابـــع    …………………………………………………………………………..      42

 

مقدمـــه 

ازوظایف بدیهی هرحکومتی ، تامین سلامت جامعه است . که برای دستیابی به آن عوامل متعددی ازجمله تغذیه وتحرک دخیل می باشند .امنیت غذایی وفراهم بودن شرایط تحرک بدنی (انجام فعالیت های ورزشی ) مناسب ومطلوب ، دوعامل بسیار مهم واساسی  درحصول سلامت افراد وزیربنای یک جامعه سالم وشاداب می باشند .دراین نوشتارکه گزیده ای از انبوه یاد داشت های فراهم آمده است ، به اختصار به عملکرد رژیم جمهوری اسلامی درموارد مزبور پرداخته می شود.                                                                                                    

 

      نکته مهمی که می باید درنظر داشت ، آن است که چنانچه جامعه ای درمعرض سوءتغذیه وعدم فعالیت وتحرک بدنی قرارگیرد ، عوارض ناشی از آن به همان زمان محدودنمانده وبی تردید به نسلهای بعدی منتقل خواهد شد . حکومت جمهوری اسلامی می رود، اما آثار سوء به جای مانده از سال های حکومت آن درجامعه مانده وخواهد ماند. درپی آن ؛ اراده ای پولاد ین ، برنامه هایی جامع ، زمانی طولانی ، صبوری بسیار و هزینه ای هنگفت می باید ، تا جامعه درآینده ای دور به جایگاهی مطلوب ومناسب درامر سلامت نایل گردد. به امید آن که دیگر کارشناسان  بهداشت، تربیت بدنی، تغذیه و کشاورزی ؛ بر روشنگری در این راستا بیافزایند.    

 

                                                                  م .م( آینده) 

                                                                   بهار2010                                                                      

 

بخش اول                                                                

 

 

 

غــــذا وتـــــغـذیــه           

 

 

 

 

 

 

 

 

 تغذیه یکی ازابعاد اساسی زندگی ، سلامت ورفاه جامعه است .ازدیدگاه توسعه ملی ، عدالت اجتماعی ورشد اقتصادی ؛ به دلیل ارتباط تنگا تنگ سلامت تغذیه ای با کیفیت عملکرد نیروی انسانی ؛  تامین غذای کافی ، کمیت وکیفیت الگوی مصرف غذا وسلامت افراد جامعه ، محور اصلی وتعیین کننده دربستر حرکت انسان محسوب می شود .1 بدن انسان برای ادامه زندگی نیاز به غذا دارد .                                                           

                                                   

گروه های مواد غذایی– مواد غذایی را در5 گروه کلان تقسیم بندی نموده اند :

              

1-   گروه نان وغلات : که شامل نان ها   ، برنج ، ماکارانی ، بیسکویت ، غلات              صبحانه ودیگر مواد نشاسته ای است .

            

2- گروه میوه : که شامل انواع واقسام میوه هااست .                                                                                                                                                                 3- گروه سبزی ها : که شامل بسیاری ازسبزی های متنوع ، ازجمله سبزی های سبزرنگ ، صیفی جات وسبزی های نشاسته ای (مثل باقلا) است .                                                                                                                                                                                                                                      4- گروه گوشت : شامل گوشت  قرمز ، گوشت ماکیان [مرغ]، ماهی ، تخم مرغ وحبوبات است. حبوبات زیر گروه سبزی های نشاسته ای هستند ولی چون پروتئین زیادی دارند وازنظرمحتوای پروتئین واملاح ، شباهت هایی به گوشت دارند، دراین گروه قرارگرفته اند.                                                                                                      

5- گروه لبنیات : شامل شیر ، ماست و پنیر است .                                                    

     ترکیب این گروه ها با هم ، هرم غذایی رامی سازد . درهرم غذایی ، طبقه بندی گروه های غذایی براساس اهمیت ومیزان مصرف می باشد. درهرم غذایی ، گروه نان وغلات درطبقه اول [پایین هرم ] قراردارند که بزرگترین بخش هرم است .طبقه دوم گروه سبزی وگروه میوه است . درطبقه سوم گروه گوشت ولبنیات واقع شده است . درقسمت نوک هرم ، بخش چربی ها وشیرینی هااست که کمترین فضارادارااست واین بدان معنی است که باید آن ها را به مقدار کم مصرف کرد . درهرکدام ازگروه های یاد شده ، مقداری ازمواد مغذی – نه همه آن ها – برای انسان فراهم می شود . غذای یک گروه نمی تواند به جای غذای گروه های دیگر مصرف شود وهیچ کدام ازگروه های غذایی هرم ، ازگروه دیگر مهمتر نیست . درواقع انسان برای سلامت خود ، به همه گروه ها نیازمند است.2                   

   سبد غذایی : سبد غذایی یعنی سقف تامین کننده کلیه مواد مغذی کلیدی لازم برای سلامت تغذیه ای (سیری سلولی ). براساس بررسی های انجام شده درخصوص طرح جامع  مطالعات مصرف مواد غذایی و تغذیه درکشور که درسال های 1370 تا 1374 توسط انستیتو تحقیقات تغذیه ای وصنایع غذایی کشور صورت گرفت ، سبد متوسط مصرف کشور وسبد پیشنهادی برای هرنفر (براساس گرم درروز ) اعلام شد که دراین جا دریک جدول ارایه می شود .1                                                                                      

موادغذایی

شرح

کل غلات

نان

برنج

ماکارانی

حبوبات

سبزی

میوه

گوشت

تخم مرغ

لبنیات

چربی

قند

مقدارمورد نیاز روزانه هرنفر

425

275

120

30

30

350

350

110

15

340

30

50

متوسط مصرف کشور

484

351

121

12

21

278

191

92

19

167

39

70

مجددا» درسال 1381، بحثی درخصوص تغییر سبد غذایی مطرح شد که براساس قانون برنامه سوم توسعه؛ وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی سبد غذایی دیگری پیشنهاد کند که یارانه ها درچارچوب آن سبد تنظیم شود . براساس این سبد غذایی ، هر فرد ایرانی باید روزانه مواد غذایی زیررامصرف  کند.3 (برای سهولت استفاده ، مواد غذایی ومقدار  مصرف پیشنهادی رادرجدول گنجانده ام).                                                    

مواد غذایی مورد نیاز

نان

برنج

ماکارانی

حبوبات

سیب زمینی

سبزی

میوه

گوشت قرمز

گوشت سفید

تخم مرغ

شیریا لبنیات

روغن

قندو شکر

مقدار مصرف یک نفردر روز(گرم)

320

100

20

26

70

280

260

48

50

24

225 240

35 40

40

50

همان طور که ملاحظه می شود؛ درسبد غذایی جدید ، مقدارنان وتخم مرغ وچربی (روغن ) افزایش یافته است . سیب زمینی به سبد غذایی اضافه شده ومقدار برنج ، ماکارانی  ، حبوبات ، سبزی ، میوه ، گوشت ولبنیات کاهش یافته است . وزن مواد غذایی داخل سبد نیز کاهش یافته است ، به طوری که وزن مواد غذایی درسبد اخیر بین 1498 تا 1528 گرم است ، درصورتی که وزن مواد غذایی درسبد غذایی قبلی 1600 گرم درروز بوده است . یعنی حکومت جمهوری اسلامی به جای ارتقای سطح زندگی مردم ،افزایش قدرت خرید آن ها ، کنترل قیمت ها وایجاد تعادل بین قدرت خرید وقیمت مواد غذایی ؛ با فقیر تر نمودن جامعه ،اقدام به کاهش کمی وکیفی سبد غذایی نموده است .                                                                                              

     البته ، متاسفانه به علت وضعیت نامناسب معیشت اغلب مردم وفقیرتر شدن جمعیت بیشتری ازجامعه ، حتی همین سبد غذایی اخیر نیز ، قابل اجرا نیست . «خالقی» عضو کمیسیون بهداشت ودرمان مجلس رژیم ، درآذرماه سال 1388 گفت : » براساس ماده 85 قانون برنامه چهارم توسعه ، مسئولان وزارت بهداشت می بایست نسبت به اجرای سبد غذایی مطلوب برای مردم [تاسال 1388] اقدام کنند که هنوز این برنامه اجرایی نشده است … تازمانی که عدالت درجامعه اجرایی نشود ، نمی توان عنوان داشت که فقر غذایی در کشور کاهش یافته است .»4                                                                                                                                                                                                               نکته مهم این جاست که درهمان سال 1374 که سبد غذایی شماره یک ارایه شد، مردم ازنظر تامین سلامت تغذیه ای دچار مشکل بوده اند . به طوری که انستیتو تحقیقات تغذیه وصنایع غذایی کشور ، درگزارشی نوشت :» بررسی ها نشان می دهند که نیمی از مردم کشور ازنظر تامین سلامت تغذیه ای دچار مشکل هستند .درطول یک دهه(1374-1364) دونوع تحول اساسی درسبد غذایی خانوارهای شهری وروستایی ایجاد شده که شامل کمیت وکاهش وزن سبد ودیگری جابه جایی میان کالاهای سبد است . به طوری که وزن گوشت ، لبنیات ، سبزی ومیوه کاهش یافته وجای خود رابه کالاهای نشاسته ای ، چربی وقند داده است . این جا به جایی درحقیقت ازنظر کیفیت غذا وتامین نیازهای سلولی جنبه منفی داشته و سیری شکمی جای سیری سلولی راگرفته است . به طورکلی سیری شکمی عبارت است ازمرتفع کردن حالت گرسنگی ؛ درحالی که سیری سلولی ، تامین واقعی نیازهای غذایی وفیزیوژیکی بدن وتامین سلامت تغذیه ای است .»5                                                            

    افزایش مصرف کالاهای نشاسته ای ، قند وچربی پس اززمان اشاره شده درگزارش بالا ، همچنان ادامه داشته است ،  ازجمله درخانواده هایی که مازاد برنیاز خود انرژی دریافت می کنند . براساس یک تحقیق تحت عنوان » بررسی الگوی مصرف مواد غذایی جامعه ایرانی وتعیین ارزش تغذیه ای وارزیابی الگوی غذایی » که درسال های 1379 تا 1381 صورت گرفته ، 40 درصد خانوارهای ایرانی مازاد برنیازشان انرژی دریافت می کنند . اما نقش عمده درتامین این انرژی را ؛ کربوهیدرات ها ، نان وغلات ، روغن وقندوشکر برعهده دارند.6 یعنی طرح سبد غذایی جدید وحتی اجرایی شدن آن ، نسبت به دو دهه قبل از آن ، گام بلندی به عقب به شمار می آید. درجایی که تغذیه مردم درسال 1374 دروضیت نامناسبی بوده وسیری شکمی جایگزین سیری سلولی شده بود ، درشرایط فعلی چه باید گفت ؟                                                                                                                                                                      هزینه تامین مواد غذایی مورد نیاز مردم : براساس سبد غذایی پیشنهادی انستیتو تحقیقات تغذیه وصنایع غذایی (درسال 1374)، هرفرد باید دریک ماه مقدار6/3 کیلوگرم برنج ، 5/10 کیلوگرم سبزیجات ، 5/10 کیلوگرم میوه و3/3 کیلوگرم گوشت مصرف کند.بانرخ  های رایج مواد غذایی مزبور دربازارهای کشور ، مبلغی درحدود 60 تا 70 هزار تومان فقط صرف تهیه اقلام مزبور می شود. اگر – آن چنان که باید – بعد خانوار را 5 نفر درنظر بگیریم ، هزینه تهیه مواد غذایی اصلی یک خانواده ، به طور متوسط 300 تا 350 هزارتومان دریک ماه می شود . آیا اکثریت خانواده ها ، توان پرداخت چنین هزینه ای را دارند؟                                                                                                                                                      نگاهی به وضعیت درآمدی مردم کشور : جمعیت بزرگی از مردم کشور که درزمره نیروی کار قراردارند ، بیکار بوده ودرآمدی ندارند وعملا» خود برای گذران زندگی ، به دیگران متکی هستند . آمار دقیقی ازاین جمعیت دردست نیست . براساس آماری که وزیر کار واموراجتماعی رژیم درسال 1387 اعلام کرد ، تعداد بیکاران درایران به سه میلیون نفر رسیده بود. اما اقتصاد دانان و کارشناسان اعتقاد دارند که آمارهای ارایه شده ازسوی مقام های جمهوری اسلامی مبتنی بر واقعیت نبوده وآمار بیکاری بیش از 10 درصد است . » علیرضا محجوب » عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی ودبیرکل خانه کارگر رژیم ، با رد آمار بیکاری ارایه شده توسط مراکز دولتی همانند مرکز آمار ایران ، گفته است : نرخ  بیکاری  درحال حاضر نمی تواند کمتر از 16 درصد باشد.7                                                                                                                                                               ازسویی درمیان شاغلین ، جمعیت تحت پوشش سازمان تامین اجتماعی ؛ که ماموریت اصلی این سازمان پوشش کارگران مزد وحقوق بگیر وصاحبان حرف ومشاغل آزاد است ، به بیش از 27 میلیون نفر می رسد.8 یا به قول دکتر» صدر» رییس کمیسیون بهداشت ودرمان مجلس شورای اسلامی :» حدود 27 الی 28 میلیون نفر جمعیت کشور ، خانواده کارگری کشور هستند ….»9 و 3/44 درصد ازجمعیت [تحت پوشش ] سازمان تامین اجتماعی ، حداقل حقوق (کف حقوقی ) را دریافت می کنند .10 حداقل حقوق ودستمزد کارگران و مزد بگیران در حکومت جمهوری اسلامی همواره بسیار کمتر از سطح هزینه ها بوده است و به هیچ رو کفاف هزینه های زندگی آنان را ننموده است. و به عنوان مثال درسال 1388 ، حد اقل حقوق و دستمزد کارگران ، مبلغ 274 هزار و500 تومان بوده است.11 خوب است بدانیم براساس مطالعات وتحقیقات یک پژوهشگر (دکتر حسین راغفر) بادرنظر گرفتن دوهزار کالری به عنوان حداقل غذای مورد نیاز یک خانواده ایرانی به عنوان مبنای محاسبه خط فقر ،خط فقرمطلق (شدید) درسال 1388 برای شهرهای بزرگ کشور 850 هزارتومان وبرای استان تهران حتی بیشتر ازاین رقم بوده است . شایان ذکراست که خط فقر مطلق ؛ عدم تامین حداقل نیازهای تغذیه ای ، بهداشتی ، آموزشی ، مسکن وحمل ونقل یک خانواده است .12براساس تحقیقات پژوهشگر مزبور ، تاپایان سال 1386 ، حداقل 35 درصد جمعیت کشور درزیر خط فقر شدید بوده اند وبررسی رقم خط فقر درسال های دهه 1380 ، بیانگر آن است که خط فقر ، رشد سالانه ای معادل 18 درصد درکشور داشته است .13باتوجه به آن چه درمورد وضعیت اقتصادی ودرآمدی خانواده ها بیان شد ؛ آیا اکثریت خانواده های ایرانی ، قادر به تامین نیازهای غذایی خود هستند ؟ به یاد داشته باشیم که دسترسی اقتصادی به غذا (سطح درآمد وسطح قیمت ها ) ، یکی ازعوامل وجود امنیت غذایی به شمار می رود.                                                                               

   گرسنگی بخشی ازمردم کشور : عدم دریافت مواد غذایی مورد نیاز توسط  جامعه به جای خود ، متاسفانه خانواده های بسیاری درکشورمان حتی قادر به سیرکردن شکم خود نیستند وباپدیده زشت وشوم گرسنگی دست به گریبان هستند . دستگاه های مربوطه دررژیم نیز به این امر معترفند .مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت رژیم درسال 1386 دراین رابطه گفته :»25 درصد مردم کشور به نوعی دچار کم غذایی هستند که این کم غذایی کمبود  کالری ودرشت مغذی ها وریزمغذی ها واملاح را شامل می شود…عده قابل توجهی ازمردم ازدسترسی کافی به حداقل موادانرژی زا ودرشت مغذی مانند هیدروکربن ها، چربی ها وپروتئین ها محروم هستند . برای جبران این کمبود … طرح حمایتی – مشارکتی توزیع سبد غذایی موردنیاز این اقشارازسال گذشته [1385] باتوزیع مواد غذایی فاسد نشدنی در4 استان کشور شامل سیستان وبلوچستان ، هرمزگان ، کرمان وخراسان جنوبی آغاز شد وامسال [1386] این برنامه به 17 استان کشور گسترش می یابد…»14                                                                                             

   سرانه مصرف موادغذایی درایران : اغلب مردم کشور درطول دوره  حکومت جمهوری اسلامی قادر به تهیه نیازهای غذایی خود از گروه های مختلف مانند گوشت ، لبنیات ، میوه وسبزی نبوده ونیستتند و به ناچار برای سیر کردن شکم ، رو به موادغذایی نسبتا» ارزان وشکم پرکن ، به ویژه نان آوردند.درنتیجه ، طبق گفته معاون وزیربازرگانی رژیم :» …ایران بالاترین مصرف نان رادرجهان دارد…سرانه مصرف نان درایران حدود 160 کیلوگرم است ، [درحالی که مصرف سرانه نان ] درکشور فرانسه 56 کیلوگرم ودرآلمان 70 کیلوگرم درسال است .»15  به ادعای یکی ازدست اندرکاران رژیم (رییس کمیسیون ویژه بررسی طرح تحول ا قتصادی ): » 40 درصد افراد جامعه امروز ماازچاقی (یعنی استفاده زیاد ازخوراک ) رنج می برند .بخشی ازاین چاقی به دلیل اضافه مصرف برنج است که شکم ها رابرآمده کرده است . کسانی که بااین پدیده درگیرند، مصرف اضافه دارند….»16درحالی که براساس اعلام موسسه تحقیقات بین المللی برنج :» سرانه مصرف برنج درایران 30 کیلوگرم درسال 2005 بوده که پیش بینی می شود این رقم درسال 2015 با یک کیلوگرم کاهش  به 29 کیلوگرم برسد.»17وحتی حسب گفته معاون وزیربازرگانی رژیم :» مصرف سرانه برنج 25کیلوگرم پایین ترازمیانگین جهانی است . سرانه مصرف برنج درکشور حدود 40 کیلوگرم است …مصرف سرانه برنج درآسیا 85 وجهان 65 کیلوگرم است .»15 یعنی سرانه مصرف برنج درکشور با آماری که وی ارایه نموده 25 کیلوگرم وبابرآورد موسسه تحقیقات بین المللی برنج ،35 کیلوگرم پایین ترازمیانگین مصرف سرانه جهانی است وحتی به نصف آن نیز نمی رسد.ونان مهمترین منبع غذایی مردم کشورمان درطول سه دهه اخیربوده وهست ، به طوری که افراد جامعه تا 58 درصد انرژی و56درصد پروتئین موردنیاز راازطریق مصرف نان تامین می کنند.18                                                      

         مردم همچنین مابقی انرژی موردنیاز را به ناچار ازمنابعی مانند قند  هاوچربی ها کسب می کنند. به همین دلیل ، مصرف سرانه این مواد درایران بسیار بالا است . نماینده صنعت قند کشور ، دردیدار متولیان صنایع غذایی باوزیر بهداشت درسال 1386 ، دراین مورد چنین گفت : «سرانه مصرف شکر برای هرایرانی 30کیلوگرم است درحالی که این میزان درجهان 5/13 کیلوگرم وبدون احتساب چین 8کیلوگرم است . فاجعه غذایی ایران ، مصرف بیش ازحد قند وشکر است .»19درمورد مصرف سرانه روغن درکشور ، دبیر انجمن صنفی صنایع روغن نباتی ایران گفته :»مصرف سرانه انواع روغن نباتی درکشور ، حدود 19کیلوگرم برآورد می شود.»20درحالی که میانگین مصرف سرانه جهانی آن ، 5/12کیلوگرم است .15یعنی مصرف سرانه روغن درایران 5/6 کیلوگرم بیشتر ازمیانگین مصرف سرانه جهانی است . مصرف سرانه روغن پس ازانقلاب 57 رشد بسیار زیادی داشته است . به طوری که ازمقدار7/4 کیلوگرم دراوایل دهه 1350 به حدود 8 کیلوگرم دراوایل دهه 1360 وحدود 12 کیلوگرم دراوایل دهه 1370 و16کیلوگرم دراوایل دهه 1380 رسید.21                                                                                       

   امامصرف سرانه شیرکه ارزانترین فرآورده درگروه لبنیات است وارزش وخواص آن بر کسی پوشیده نیست ، درکشور ما بسیارکم و75 لیتر درسال است . درحالی که سرانه مصرف شیر درکشورهای اسکاند یناوی 480 لیتر درسال ، درسایر کشورهای اروپایی 350 لیتردرسال ودرهندوستان وبنگلادش 150 لیتر درسال می باشد . پایین بودن مصرف سرانه شیرعوارض زیادی برای مردم کشورمان به دنبال داشته که کوتاهی قد کودکان نسل حاضر نسبت به کودکان نسل قبل ، ازآن جمله است .22 البته لازم به ذکر است که سرانه 75 یا به زعم برخی 80 لیتری مصرف شیر درکشور ما که توسط حکومت ادعا می شود ، مورد تردید است وبه قول «محمد شبنم» دبیرانجمن فرآورده های لبنی کشور :» حتی اگر مصرف سرانه 80 لیتری لبنیات رابپذیریم [!!!] ، بازهم تاحداقل استانداردهای جهانی مصرف لبنیات که حدود 160لیتر است ، 50 درصد فاصله داریم .»6                                                                          

ضرورت استفاده ازتمام گروه های مواد غذایی : درطول سه دهه گذشته که تغذیه مردم کشور اسف بار بوده ، حکومت به جای هرگونه اقدامی درجهت بهبود وضعیت ، سعی درپنهان کاری ونیز توجیه شرایط موجود داشته است . ازجمله همواره تبلیغات وسیع و مداومی درمورد فواید رژیم های غذایی بدون گوشت ومضرات گوشت ا نجام شده است .بانگاهی به کتب منتشره دررشته آشپزی وغذا ، متوجه می شویم که عناوینی چون «آشپزی بدون گوشت «، «فواید گیاهخواری » و… ، بخش زیادی ازآن ها راتشکیل می دهند. که البته انتشار آن ها درسطح وسیع که خواننده را تشویق به پرهیز ازمصرف گوشت (که تهیه آن خارج ازتوان اقشار وسیعی ازجامعه است .) می کند ، نمی تواند تصادفی باشد. درصورتی که برای تامین سلامتی باید تمام گروه های غذایی استفاده شوند.                                                                                                                                                                                          دکتر»آمری نیا » یک متخصص تغذیه ورژیم درمانی می گوید :» حذف یک یاچند گروه ازمواد غذایی دررژیم درمانی به منظور کاهش وزن ، سلامت فردراتهدید می کند . هریک ازرژیم های غذایی ارایه شده …همچون گیاه خواری و… به علت حذف یک یا چند گروه ازمواد غذایی وتهدید سلامت فرد ، امروزه مورد قبول استادان تغذیه نیست … استفاده ازرژیم غذایی گیاه خواری نیز باتوجه به این که سبب فقر آهن ، کلسیم وویتامین ب درفرد می شود ، دردرازمدت بروز عوارضی همچون ریزش مو وکم خونی را به دنبال خواهد داشت .امروزه سالم ترین نوع رژیم غذایی استفاده از هر شش گروه مواد غذایی [شامل ] پروتئین ها ، چربی ها ، کربوهیدرات ها ، املاح معدنی ، ویتامین ها وآب است .23                                                            

وضعیت مصرف گروه های سازنده هرم غذایی درایران                                         

1-  گروه نان وغلات                                                                                                                                                                                                 1-1 – نان : همان طور که اشاره  شد ، به علت وضعیت نامساعد اقتصادی اغلب خانوارها وارزان بودن نان نسبت به اغلب مواد غذایی موردنیاز ، مصرف نان درایران بسیاربالا است . وایران بالاترین مصرف سرانه نان رادرجهان دارد. هرچند که باافزایش نرخ نان ، بخش دیگری ازمردم که برای سیرکردن شکم خود ، حتی قادر به تهیه مقدار کافی نان نیستند ، به خیل گرسنگان کشورمان پیوسته ومی پیوندند .

  علل مصرف زیاد نان : درمورد مصرف سرانه بسیار زیاد نان درایران ، باید گفت که رابطه نان وگندم باوضعیت اقتصادی جامعه ، رابطه ای بسیار نزدیک است . هرجایی که جامعه فقیرتر می شود، مصرف غلات (به ویژه گندم ونان ) درآن بالاتر می رود . یعنی بین فقر ونان گندم یک رابطه مستقیم برقراراست . وقتی 100 گرم نان بربری بخورید، درحدود 270 کالری انرژی دریافت می کنید؛ اما برای دریافت همین مقدار کالری ازشیروگوشت ، باید درحدود 2 لیتر شیر و250گرم گوشت بخورید ؛ که این [به دلیل وضعیت بد اقتصادی اکثریت جامعه ] عملا» میسر نیست .به همین دلیل ، درخانواده های پرجمعیت ، نان بیشتری برای تامین انرژی مصرف می شود.24                                                                                       

عوارض مصرف زیاد نان : مصرف زیاد نان عوارض نامطلوبی دارد. براساس تحقیقاتی که توسط دانشمندان درکشور ایتالیا انجام شده ، رژیم غذایی مملو ازغلات تصفیه شده وبه ویژه نان ، باافزایش خطر ابتلا به یک نوع سرطان کلیه که شایع ترین نوع سرطان کلیه است ، ارتباط دارد. به طوری که براساس تحقیقات این دانشمندان ، خطر ابتلا به سرطان کلیه در افرادی که بیشترین مصرف نان راداشتند، تا 94 درصد افزایش یافت . اما برعکس مصرف زیاد گوشت ماکیان [ مرغ] ، گوشت های فرآوری شده وسبزی ها ، خطر سرطان کلیه را به ترتیب به مقدار 36 درصد ،26 درصد و35 درصد کاهش می دهد.25                                                 

 وضعیت نان مصرفی درایران :  شایان ذکر است که نان مورد اشاره درتحقیقات دانشمندان ایتالیایی ، نانی سالم وتهیه شده ازمواد اولیه سالم ودارای پختی مناسب بوده است وعوارض حاصله صرفا» به مقدار زیاد مصرف ارتباط دارد. اما درکشور ما ، به قول دکتر » ناصرکلانتری «رییس انستیتو تغذیه وصنایع غذایی کشور :»متاسفانه نوع آرد نان ، مرحله عمل آوری وهمچنین پخت آن خارج از استاندارد است وآن چه که باید ازمصرف نان برای مردم تامین شود،ایجاد نمی گرددوتنها سیری شکمی برای فرد ایجاد می کند .»26                                 

   ازجمله ایرادات وارده به نان های تولیدی درکشور ، استفاده از جوش شیرین (بی کربنات سدیم ) درپخت نان است که برای سرعت عمل درتخمیر خمیر نان از آن استفاده می شود. به گفته مدیرشبکه بهداشت ودرمان آستارا : دراثر تداوم مصرف چنین نان هایی ،عده زیادی ازمردم کشور ازجمله جوانان ازناراحتی معده رنج می برند .یکی ازمهمترین عوارض جوش شیرین ، ایجاد اختلال درسیستم گوارش وتاثیر منفی روی پرزهای روده است که منجر به جذب نشدن مواد مفید غذا به خصوص ویتامین ها می شود . استفاده درازمدت از نان های حاوی جوش شیرین باعث می شود که کلسیم درکلیه رسوب کند ودرنهایت نارسایی کلیوی ایجاد شود. یکی ازمهمترین دلایلی که استان گیلان بالاترین رقم سرطان معده رادارا می باشد، استفاده از جوش شیرین درپخت نان است . 27 علاوه برآن ، جوش شیرین مصرف شده درنان ها ، یک عامل کمبود کلسیم وزمینه ساز پوکی استخوان است. 18همچنین ، مصرف نان هایی که آرد آن ها به خوبی تخمیر نشده ، به دلیل داشتن ماده ای به » فیتات «، مانع از جذب مواد معدنی به خصوص روی وکلسیم می شود.22                                                                                                                                                                                                                                                                     1 -2 – برنج :  برنج که مقدار پیشنهادی مصرف آن درسبد غذایی سال 1381 نسبت به سبد غذایی سال 1374 کاهش یافته است ، ازقیمت بیشتری نسبت به سایر کالاهای گروه نان وغلات برخورداراست وبه دلیل عدم توانایی گروه های زیادی ازمردم درتهیه آن ، مصرف سرانه آن نیز نسبت به میانگین مصرف سرانه جهانی پایین تر است . درحالی که برنج یکی ازاجزای رژیم غذایی است که منبع غنی کربوهیدرات های پیچیده بوده وفاقد سدیم وکلسترول است . برنج کالری کمی دارد وفاقد چربی است . مصرف برنج موجب کاهش تری گلیسرید خون وکاهش فشارخون وافزایش مقاومت نسبت به انسولین می شود.28 برنج راحت هضم می شود ، بسیار مقوی است ، برای رفع اختلالات کلیوی مفید است والبته زیاده روی درخوردن آن موجب ازدیاد وزن می شود.29مهمترین جزء پروتئین مورد نیاز غذای انسان ، اسید آمینه لیزین است که دربرنج ، جو صحرایی وچاودار بیشتر ازغلات دیگر وجود دارد وبرتری پروتئین برنج نسبت به سایر غلات ، مربوط به ترکیب همین آمینو اسیدها است .30                                                                                                                                                                  اما همان طورکه گفته شد، قیمت برنج نسبت به درآمد اکثریت جامعه بالااست ، به حدی که درمورد نیاز به واردات نیز تعیین کننده شده است .  به قول سخنگوی موسسه تحقیقات برنج کشور:» اگر قیمت برنج داخلی از 2500 تومان [درهرکیلوگرم ] بیشتر شود ، کشش درآمدی ایرانی ها به گونه ای است که توان مردم درخرید آن برنج درحدی است که دروضع فعلی نیزمی توان گفت کشور درتولید برنج خودکفا است [ ! ] . درآمد پایین مردم وقیمت برنج باافزایش کنونی به گونه ای است که نیازی به واردات نیست ولی اگر میزان برنج تولیدی با قیمت کمترعرضه شود، مصرف برنج افزایش [یافته ] ونیاز به واردات 300 تا400 هزارتن برآورد می شود.»31                                                                                                                                                              قیمت بالای برنج سبب گردیده تابخش عمده مصرف کنندگان برنج ، حداکثر توان خرید برنج های درجه 2 و3 راداشته باشند که ازکیفیت پایین تری برخورداراست .مدیرکل محصول برنج وزارت جهادکشاورزی درخصوص تنوع مصرف برنج درکشور وانتخاب براساس بهای آن می گوید:» بیش از 25 درصد مصرف کنندگان بادرنظرگرفتن بهای برنج خواستار محصولات درجه 3 مانند برنج های تایلندی ، بیش از 50 درصد طالب برنج های درجه 2 شامل برنج های باسماتی هندی وبرنج های پر محصول داخلی هستندوتنها 25 درصد خواهان برنج های کیفی مانند طارم وهاشمی هستند….»32                                                                       

       1-3- سیب زمینی : باافزایش سریع وشدید نرخ رشد جمعیت درسال های پس ازانقلاب وکاهش شدید قدرت خرید مردم، مصرف نان باافزایش زیادی روبه رو شد ودرنتیجه نیاز به گندم بیشتر وبیشتر شد وچون تولید داخلی جوابگوی مصرف نبود، واردات گندم که پیش ازانقلاب 57 نیزوجود داشت ، شدت گرفت .به طوری که ایران درسال 1377 باوارد کردن 6میلیون و800 هزارتن گندم ، تبدیل به بزرگترین واردکننده گندم دنیاشد.وطی سه سال بعدازآن نیز، سالانه به طور متوسط 4میلیون تن گندم خارجی واردکرد.وابستگی شدید به واردات گندم همچنان ادامه یافته ودیگر بار درسال 1387، ایران مقام بزرگترین واردکننده گندم راکسب کرد. ایران درسال 1386، دوهزارو600 میلیارد تومان (حدود 2میلیارد و600 میلیون دلار) یارانه برای تولید گندم ونان اختصاص داد.33 ازآن جایی که گندم یک کالای سیاسی به شمار می رود ووابستگی شدید به واردات گندم برای تامین نان موردنیاز مردم می توانست خطراتی برای حکومت درپی داشته باشد، رژیم ازبیم بروز مشکلات ، ضمن اقدام به افزایش سطح کشت گندم ، سطح کشت وتولید سیب زمینی رانیز افزایش داد.به طوری که براساس آمارهای وزارت جهاد کشاورزی ، تولید سیب زمینی که درسال 1362 درحدود یک میلیون وهفتصد هزارتن بود، در سال 1370 به بیش از دو میلیون و ششصد هزار تن ، در سال 1380 به بیش از سه میلیون و چهار صد و هشتاد هزار تن  34 ، و درسال 1387 به بیش از چهارمیلیون وهفتصد هزارتن رسید.35 واین به غیر ازواردات این محصول است . قیمت نسبتا» مناسب سیب زمینی( در این جا وارد بحث تاثیرات  قیمت فروش بر شرایط کشت و کشاورز ونیز سود و زیان کشاورز سیب زمینی کار نمی شوم) درمقایسه باسایرکالاهای گروه نان وغلات (به جز نان ) دربخش عمده ای از سال های پیشین ، تنوع وخوش خوراکی فرآورده ها ، ازجمله عوامل رشد مصرف آن به شمار می آیند.بااین همه ، حکومت همچنان تمایل به افزایش مصرف این محصول دارد.زیرا باکاهش مصرف نان ، حکومت هزینه کمتری برای یارانه گندم ونان می پردازدوهزینه تهیه موادغذایی جایگزین (اگرمصرف کننده موفق به انجام آن شود)بدون اختصاص هیچ یارانه ای ، به طور کامل ازجیب مصرف کننده پرداخت می شود. دراین راستا ، مدیر کل دفتر سبزی وصیفی وزارت جهادکشاورزی گفته :»سرانه مصرف سیب زمینی[درایران ] 50 کیلوگرم است ، درحالی که سرانه مصرف جهانی آن 100 کیلوگرم است … این محصول سرشار ازموادموردنیاز بدن بوده وقابلیت جایگزینی بابرنج رادارد.»36                                                                                         

دراین جا ذکر توضیحاتی  ضروری به نظرمی رسد.دراین که سیب زمینی به عنوان یک ماده غذایی خواصی دارد ومی تواند درسبد غذایی لحاظ شود، تردیدی نیست .اما سیب زمینی سرشار ازموادموردنیازبدن نیست وارزش غذایی برنج رانیز ندارد ومصرف سرانه سیب زمینی ، هم اینک نیز ، بیشتر از مقدار گنجانده شده درسبد غذایی پیشنهادی حکومت است . نگاهی به مواد موجود درسیب زمینی وبرنج بیاندازیم .مواد موجود در100گرم برنج عبارتند از:آب 2/6گرم ، پروتئین 6/6گرم ، نشاسته 80گرم ،کلسیم 25میلی گرم ، فسفر95میلی گرم ، آهن 8/0میلی گرم ، سدیم 5 میلی گرم ، پتاسیم 90 میلی گرم ، ویتامین ب یک 6/0 میلی گرم ، ویتامین ب دو 3/0 میلی گرم وویتامین ب سه 1/5 میلی گرم .29 ومواد موجوددر 100 گرم سیب زمینی عبارتند از: پروتئین 2/1 گرم ، چربی 1 گرم ، سلولز5 گرم ، نشاسته وقند 18/5 گرم ، مواد معدنی 1گرم 37، ویتامین ث 74/15 میلی گرم ، ویتامین ب شش 42/0 میلی گرم ، تریپتوفان 4% گرم ، فیبر 93/2 گرم38، وآب 82 گرم ؛ ونکته بسیار مهم این که ویتامین های آ وث درسیب زمینی شیرین به مقدار زیاد وجود دارد ودرسیب زمینی معمولی مقدارویتامین آ بسیار ناچیز است .  39                             

     سیب زمینی به هضم آسان وبه گوارش کمک می کند ، اما مصرف  مداوم آن ممکن است باعث  افزایش  اسیدیته  خون شود. افراد چاق ، اشخاص دیابتی وآن هایی که می خواهند وزن خودراکاهش دهند؛ باید ازخوردن سیب زمینی خودداری کنند، یاازسیب زمینی پخته شده به جای سیب زمینی سرخ شده استفاده کنند.چون، سیب زمینی  دارای اندیس (شاخص) گلیسمیک  بالایی (بیش از 80 ) است وبه زبان ساده ، مصرف سیب زمینی سطح قند خون رابه سرعت بالامی برد.40 درمورد شاخص گلیسمی ، ضروری است گفته شود که نان سفید به عنوان مرجع شاخص گلیسمی (بادارابودن شاخص گلیسمی 100) درنظرگرفته می شود.شاخص گلیسمی برنج سفید نیز ازمقدار پایین درحدود 54 تامقداربالا درحد 121متفاوت است وانتخاب آن به عنوان یک غذای باشاخص گلیسمی بالا یا پایین مشکل است .41                                                                                    

  عوارض مصرف زیاد سیب زمینی : نتایج تحقیقات دانشمندان استرا لیایی نشان داده که مصرف زیاد وبیش ازحد سیب زمینی توسط  زنان باردار، خطر ابتلابه دیابت نوع اول را درفرزندانشان افزایش می دهدوعلت آن وجود ماده ای سمی به نام «بافیلومایسین» است که درسیب زمینی ودیگر سبزیجات ریشه ای وجوددارد .ازهمین روبالاترین میزان دیابت درجهان متعلق به کشور فنلاند وایالت ساردنی ایتالیا است . زیرا مقدارمصرف سیب زمینی توسط فنلاندی ها بسیار زیاد است وهمچنین درساردنی چغندر زیاد مصرف می کنند .افرادی که به دیابت نوع اول مبتلا شوند، بیشتر درمعرض خطر نابینایی ، قطع عضووبیماری های کلیوی وقلبی قرارمی گیرند .42                                                                                        

   عوارض مصرف زیاد مواد نشاسته ای  : مصرف زیاد مواد نشاسته ای که درطول حکومت جمهوری اسلامی وجودداشته ودرطول زمان برشد ت آن افزوده شده ، عوارض نامطلوب زیادی رابرای مردم به همراه داشته ودارد .نگاهی به عوارض مزبور داشته باشیم : هضم مواد نشاسته ای دردهان وروده انجام می گیردودرمعده ، آنزیم های   هضم کننده این ماده وجودندارد.زیاده روی درمصرف موادنشاسته ای مخصوصا» هنگامی که دردهان به اندازه کافی بابزاق آغشته نشده باشد، سبب می شود نشاسته درمعده جمع شودوبه دیواره آن بچسبد وباعث کاهش فعالیت وترشح این ارگان جهت هضم مواد پروتئینی وچربی ها گردد.باقی ماندن موادنشاسته ای درمعده باعث ایجاد نفخ وتولید گاز می گرددوهضم وجذب موادغذایی را به تاخیر می اندازد .گازهای حاصله ازنشاسته هم درروده وهم در معده ، باعث اختلال درکارکرد وترشحات اعضای مزبور می شود.                                                                                                                                                                   گازهای تولید شده ازمواد نشاسته ای ، بیشتر ازگازکربنیک تشکیل شده ودفع آن ها ازخون توسط ریه ها انجام می گیرد که کاراضافی رابرای این عضو باعث می شود. علاوه براین ها، توقف مواد نشاسته ای درسیستم گوارش ، باعث اختلال درهضم وجذب پروتئین ها وچربی ها شده وآن هارادچارتخمیر می نماید که ازآن ها، گازهای سمی وارد خون شده وبه قسمت بالای بدن صعود کرده وباعث فشار برمغزواعصاب می شود.به نظرمی رسد که تعداد زیادی ازبیماری ها، تنیجه یبوست وعدم دفع ادراراست که ازمصرف بیش ازحد موادنشاسته ای حاصل می گردد.افزایش گازهای سمی درخون باعث افزایش مقاومت جدارسلول هابرای جلوگیری ازوروداین گازها به داخل سلول ودرنتیجه سبب سخت شدن پوسته سلول ها وباعث واردنشدن موادغذایی به داخل این واحدها می گردد.قند ومواد غذایی درخون افزایش می یابد ولی سلول ها از آن ها تغذیه نمی کنند ودچارضعف می شوند.حاصل این وضع ، افزایش قند وچربی درخون می باشد . بامحدود کردن مصرف مواد نشاسته ای ، می توان این عوارض رابرطرف کرد.43                                                                                                     

          به طورکلی ، یک رژیم غذایی سرشار ازسیب زمینی ، نان سفید وبرنج [به طورکلی گروه نان وغلات ] مضرات زیادی برای سلامتی دارد.ازجمله برای کبد نیزمضراست زیرامنجربه یک بیماری آرام می گرددکه به کبد آسیب می رساند .این عارضه که به بزرگ شدن وچاقی کبد می انجامد، پی آمدهای جبران ناپذیری رابرای بدن به دنبال خواهدداشت .اغلب افرادی که غذاهای نشاسته ای وچرب زیاد مصرف می کنند، مستعد داشتن بدنی چاق تر خواهندبود.44                                                                                             

2-  گروه های میوه وسبزی : میوه هاوسبزی ها ضمن تامین آنتی اکسیدان های موردنیازبدن ، ازمنابع مهم تامین ویتامین وموادمعدنی به شمار می روند .میوه ها دارای مقادیر زیادی آنزیم هستند که تبادل موادرادرجریان نگاه می دارند ووزن را کاهش می دهند.خاصیتی که نامش راسوزاننده چربی( Fatburner)گذاشته اند.45اما به دلیل شرایط نامساعد اقتصادی ، مردم قادر به تهیه میوه وسبزی موردنیاز خود نیستند.مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه ، معاونت سلامت وزارت بهداشت رژیم درمورد مصرف سرانه میوه وسبزی چنین گفته :» مصرف سرانه میوه وسبزیجات درایران ناکافی است .سازمان بهداشت جهانی مصرف حداقل 400 گرم میوه و سبزی را در هر روز توصیه می کند. موادی مثل کاروتنوئیدها ،اسید فولیک ، ویتامین ث ، فیتواستروژن ها وفیبرغذایی موجود درمیوه جات وسبزیجات درپیشگیری ازسرطان موثرهستند . مطالعات تغذیه ای نشان می دهد میان مصرف بالای میوه وسبزی وکاهش خطر بروز سرطان ها، ارتباط مستقیمی وجوددارد.»46

 رییس مرکز مدیریت بیماریهای غیرواگیر وخاص معاونت سلامت وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی کشور درمورد مصرف سرانه میوه وسبزی درایران می گوید:» براساس بررسی های به عمل آمده درطرح نظام مراقبت ازبیماری های غیرواگیر درکشور ، 90 درصداز مردم ایران ، حداقل سرانه مصرف میوه وسبزی را مصرف نمی کنند.این عامل یکی ازعوامل خطر ابتلا به بیماریهای غیرواگیر می باشد.» 47                                                                                                                                                           همان طور که اشاره شد، میوه هاازجمله منابع تامین کننده فیبر مورد نیاز بدن هستند. بد نیست نگاهی به فیبر وعملکرد آن داشته باشیم . فیبرعبارت ازالیاف گیاهی موجود درموادغذایی است.بعضی ازموادغذایی پرفیبر [ دیگر ]عبارتنداز: سبزیجات ،.  نان گندم سبوس دار، لوبیا ، عدس ، نخود وسبوس48فیبرهضم نمی شود ولی برچگونگی مصرف مواد مغذی دربدن تاثیرمی گذارد . فیبربه هضم غذاکمک می کند، ازیبوست وبیماری های گوارشی دیگر پیشگیری می کند، کلسترول را کاهش می دهد و ازناراحتی های هورمونی وسرطان پیشگیری می کند.فیبر باحرکت ازمیان مجرای گوارشی ، مانند حجمی است که همه چیز به خصوص مواد زاید ودورریختنی رابا خود می برد. 49                                                                                                                                                                                                                                                                                                   مصرف زیاد غذاهایی که فیبر کمی دارند(ازجمله فرآورده های آرد سفید مانند نان آرد سفید) ازعلل بروز سرطان به شمارمیرود.زیرا درپی مصرف کم فیبروکندشدن حرکات روده ، صفرا درروده زیاد می ماند وباکتری های زیان آور روده ، «اسید کولیک » را به ماده سرطان زای قوی » اسید آپکولیک » تبدیل می کنند .50 این جاست که نقش مهم میوه ها وسبزی ها درپیشگیری ازسرطان مشاهده می شود. علاوه بر این خاصیت ، تحقیقات مرکز مطالعات قلب ونیز سرطان آمریکا نشان داده که رژیم های حاوی مقادیر کافی میوه وسبزی ، ازبروز بیماری آلزایمر ونیز سکته مغزی ، به طور قابل ملاحظه ای جلوگیری می کند.51 درعین حال ، مصرف فراوان موادغذایی پرفیبرممکن است درافرادی که معمولا» غذاهای زودهضم (غذاهایی که مدت کمتری دردستگاه گوارش می مانند) می خورند، سوهاضمه ایجاد کند.48                                                                    

   قدر مسلم مردم کشور ما فواید مصرف کافی ومناسب میوه وسبزی را میدانند.اما با قیمت های بسیاربالای انواع میوه  واغلب سبزیجات ، توان تهیه آن هاراندارند.نگاهی به نرخ فروش میوه دربازاربیندازیم تابهتر متوجه چرایی پایین بودن مصرف سرانه آن درکشور بشویم.نرخ هایی که درپی می آید ، نرخ میوه ها (برای یک کیلوگرم ) دربازار میدان مرکزی میوه وتره بار تهران درتابستان سال 1388 است ومظنه قیمت ها به طور رسمی توسط اتحادیه مزبور اعلام  گردیده است : آلبالو(رسمی) 18 تا24 هزارریال ، آلو سانتورزا وشابلون 28 هزارریال ، آلو قطره طلا 20 تا 25 هزارريال ، انگور [انواع مختلف ] 7 تا 18 هزارريال، سیب قرمز وسبز وارداتی 20 تا 24 هزارريال، گلابی بیروتی 20 تا 25 هزار ريال، گلابی  شاه میوه 18 تا30 هزارريال، گیلاس 40 تا 45 هزارريال، نارنگی آفریقایی 20 تا27 هزارريال وهلو [انواع مختلف] 15 تا 24 هزارريال . بنا به گزارش مزبور، گاهی حتی درهمان میدان مرکزی میوه وتره بار تهران ، قیمت ها بیشتر ازسقف قیمت اعلام شده می باشد. وهمچنین مظنه کف وسقف قیمت ها درسطح شهر تهران [بزرگترین بازارمصرف کشور] بسیاربیشتر وگاهی2 تا 3 برابر قیمت های میدان مرکزی میوه وتره بار است .52                                                                          

دربالا بودن  قیمت های میوه ، عوامل حکومت وواسطه ها ودلالان بزرگ که  ازوابستگان رژیم هستند، نقش بسیار مهم وعمده ای دارند.آن ها علاوه برکنترل قیمت تولیدات داخلی در بازار، واردات میوه به کشور رانیز دراختیاردارند.ازکشورهای خاص مقادیر زیادی میوه وارد می کنندوباکسب سودهای هنگفت آن هارابه فروش می رسانند . بسیاری از اقلام میوه های وارداتی حالت فانتزی دارند ونیز ، جز برخی اقشارخاص ، عموم مردم قادر به خرید میوه های مزبور نیستند.به گفته یک عضواتاق بازرگانی تهران ، کل واردات میوه در هشت ماه اول سال 1388 ، معادل 697 هزارتن به ارزش 356 میلیون دلاربوده است. واز28 کشورجهان میوه به کشور واردشده است که برخی ازآن ها تولید کننده میوه نیستند ، مثل:امارات [عربی متحده ] وروسیه وصربستان . وهمچنین 32 نوع میوه وارد شده است که اغلب درسبد نیازهای واقعی مردم کشور جایی ندارند؛ مثل : توت فرنگی ، آلو ، خرمالو ، گردو وگوجه ….53                                                                                                                                                          

3-   گروه های گوشت ولبنیات : ازجمله موادی که بدن برای حفظ وبقای خود به آن نیاز دارد، پروتئین است . رژیم غذایی فاقد پروتئین باعث می شود که بدن از پروتئین ها ی موجود درسلول هایش استفاده کند که اگر این وضعیت ادامه یابد ، نتیجه مرگ خواهد بود . پروتئین ازدومنبع گیاهی وجانوری (حیوانی ) به دست می آید.54 اما عقیده براین است که پروتئین های حیوانی بیشتر ازانواع گیاهی ، نیازهای ضروری بدن را برآورده می سازند.55

 3-1- گوشت : ازجمله منابع مهم تامین پروتئین حیوانی، گوشت است . گوشت قرمز بیشتر از نظر ویتامین های مورد نظر منبع پروتئینی اش واملاحی که با آن به بدن می رسد، اهمیت زیادی دارد .باحذف گوشت وبه ویژه گوشت قرمز ازرژیم غذایی ، مقدار کافی  آهن جذب نمی شود.اگرچه پروتئین سفیده تخم مرغ مرغوب تراست ، اما ازنظر ویتامین آ واملاح ، درحد گوشت نیست. کیفیت پروتئین حبوبات پایین تراز انواع پروتئین حیوانی است وپروتئین غلات ازنظرکیفی بعدازحبوبات قراردارد.سیب زمینی به مقدار بسیارکم پروتئین دارد ودرواقع زمانی که به مقدار قابل توجهی دربرنامه غذایی گنجانده شود، می تواند درتامین پروتئین سهمی داشته باشد.56 حبوبات اگرچه ازنظرپروتئین ، آهن وکلسیم نسبتا» غنی هستند ، اما مصرف آن ها به علت وجود مقدارزیادی ازقندهای غیرقابل جذب ومواد سمی ، اغلب سبب بروز اختلالات گوارشی درانسان می شود.54 ازاین رو ، مصرف مقدارکافی ومناسب مواد پروتئینی بامنشاء حیوانی ، یک ضرورت انکارناپذیر است .                                                                                             

 مصرف گوشت قرمز درکشور: نگاهی کوتاه به نتایج یک پژوهش درمورد بازاریابی گوشت قرمز درایران (که توسط 4 تن ازپژوهشگران کشور صورت گرفته ) بیاندازیم :» میانگین مصرف سرانه گوشت قرمز درکشورهای توسعه یافته 7/26 کیلوگرم ودرکشورهای درحال توسعه 4/6 کیلوگرم می باشد.درحالی که مقدار یاد شده درایران برابر با 3/11کیلوگرم است.به اعتقاد بسیاری ازکارشناسان تغذیه ، مصرف سرانه مناسب گوشت قرمز برای هر فرد مقداری معادل با 45/35 کیلوگرم درسال می باشد. تفاوت مصرف سرانه واقعی ومناسب گوشت قرمز درایران ، ناشی ازعواملی نظیر کاهش قدرت خرید خانوار براثرافزایش قیمت این  کالا ، قیمت  بالای  گوشت قرمز درسطح خرده فروشی وافزایش مصرف کالای رقیب این محصول است .»57                                           

      ضمن این که در گزارش مزبور به درستی به موارد کاهش توان خانوارها درخرید و قیمت بالای گوشت قرمز اشاره شده ؛ اما ، توضیح نکته ای ضروری می نمایدوآن مقدارمصرف سرانه گوشت قرمز درایران است که درگزارش ، رقم 3/11 کیلوگرم برای آن در نظر گرفته شده است. این رقم (دقیق تر بگویم 31/11 کیلوگرم ) را، دستگاه های متولی رژیم درسال 1385 اعلام کرده اند.58 تهیه کنندگان پژوهش هم به آن استناد کرده اند. البته درسال 1387 هم وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرد که مصرف سرانه گوشت قرمز درایران 12 کیلوگرم است .59 اما، آمارهایی ازاین دست که توسط دستگاه های مربوطه ساخته می شود، مورد تایید وپذیرش کارشناسان مستقل وبی طرف نیست وارایه آن بدین جهت است که وانمود شود نه تنها مردم قدرت خرید گوشت قرمز راداشته اند ، بلکه مقدار گوشت قرمز مصرفی آنان افزایش نیز داشته است . البته این موضوع واقعیت ندارد. زیرا نه قدرت خرید مردم افزایش داشته ونه قیمت گوشت قرمز کاهش . نگاهی به قیمت های خرده فروشی گوشت قرمز درکشور ، بهترین دلیل برای اثبات نادرستی ادعای رژیم درمورد مقدارمصرف سرانه گوشت قرمز است . قیمت هایی که ارایه می شود، متعلق به دومقطع درسال 1388است.اماضروری است یادآوری  شود گوشت (به ویژه گوشت قرمز ) درتمام سال های حکومت جمهوری اسلامی درزمره کالاهایی قرارداشته که تهیه مقدارلازم ومناسب آن ، خارج ازتوان اغلب خانوارها بوده است وعدم توازن میان قیمت گوشت و قدرت خرید خانوارها ، منحصر به یک مقطع خاص نمی باشد.                                                                               

   براساس یک گزارش ، درمردادماه سال 1388 ، نرخ یک کیلوگرم گوشت قرمز درقصابی های سطح شهر تهران به این شرح بوده است : گوشت ران گوسفندی 16هزارتومان ، ران گوسفندی [کامل] 13هزاروپانصد تومان ، گوشت گوسفند بااستخوان 11هزارو700 تومان وگوشت گاو وگوساله 9300 تومان. 60 ومتاسفانه علیرغم وعده های پوچ همیشگی مسئولین مربوطه دررژیم ، قیمت ها هیچ گاه کاهش نداشته وهمواره ازجمله درسال 1388 ، باافزایش همراه بوده است .چنان که براساس گزارشی دیگر ، نرخ یک کیلوگرم گوشت درابتدای اسفند سال مزبور درسطح شهر تهران ازاین قراربوده :»  گوشت ران گوسفند ی 16هزار و پانصد تومان، گوشت شقه گوسفندی 10هزارو500 تومان وگوشت گوساله 12هزارو500 تومان.»61                                                         

 مصرف گوشت مرغ درکشور: دستگاههای متولی امر درکشور ، مصرف سرانه گوشت مرغ را درسا ل1385 مقدار 54/16 کیلو گرم58 ودرسال 1387 مقدار 21 کیلو گرم اعلام کردند. 59 اگرچه درنتیجه گرانی وحشتناک گوشت قرمز ، مصرف گوشت مرغ تاحدودی افزایش داشت واین امر کاملا» منطقی به نظر می رسد، اما هرگزآن گونه نبوده ونیست که اکثریت جامعه به آن دسترسی داشته و بتوانند به آسانی وبه مقدارکافی آن راتهیه کنند.مصرف سرانه نیز ، به هیج وجه درحدی که رژیم اعلام می کند نیست .به ویژه در سالیان اخیر، قیمت گوشت مرغ افزایش  شدیدی راتجربه کرده است . به نوشته پایگاه خبری تحلیلی دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر (پلی تکنیک تهران ): » قیمت گوشت مرغ ازسال 84 تاکنون [اردیبهشت 88]، بیش از 57 درصدافزایش داشته است.درچهارسال گذشته ، بازارگوشت مرغ دچارنوسانات شدید قیمتی شده به طوری که تنها درسال 87 ، دریک مقطع زمانی ، قیمت گوشت مرغ از 1700 تومان به 3700 تومان تا4000 تومان درهرکیلوگرم رسید.»62                                                                                         

   به عقیده کارشناسان مستقل وبرخی دست اندرکاران آگاه صنعت  مرغداری ، آمارهای رژیم درموردمصرف سرانه مرغ ، که آن را حتی بالاتر ازمیانگین مصرف سرانه جهانی عنوان می کند، معتبرنیست .ازجمله «حسین مقدم نیا » مدیرعامل اتحادیه مرغداران گوشتی ایران ، خواستار بازنگری درمقدار اعلام شده مصرف سرانه گوشت مرغ درکشور شده وگفته : » … با وجود قیمت هرکیلوگرم 1340 تومان مرغ زنده قبل از کشتارمرغ وبه طورطبیعی افزایش قیمت بعدازکشتار مرغ ، کاهشی درخرید این محصول نسبت به سال های قبل نشان داده شده است …تولید کنندگان … باز شاهد کاهش تقاضای گوشت مرغ دراین سال ها بوده اند.»63کاهش خرید وتقاضاکه درگفته نقل شده عنوان گردیده ، بدین معنا ست که آمار مصرف سرانه سیرنزولی طی نموده و نه سیر صعودی وکاهش تقاضا تداوم داشته وتکرارگردیده  است .                                                                        

    مصرف ماهی درکشور: ازدیگر منابع مهم پروتئین حیوانی که درگروه گوشت جای می گیرد ، ماهی است که فواید مصرف آن برهمگان آشکاراست ولی به علت بالابودن قیمت آن ، مردم ازمصرف کافی ومناسب آن محرومند وسرانه مصرف ماهی درکشور بسیارپا یین است . به گفته «کوچکی نژاد» نماینده رشت درمجلس شورای اسلامی رژیم :» سرانه مصرف ماهی درایران براساس آمارمنتشرشده شیلات ، 7/3 کیلوگرم است که ازمصرف سرانه جهانی 10 کیلوگرم کمتراست ….»64نگاهی به میانگین نرخ فروش ماهی دربازار مصرف کشور، دلیل پایین بودن مصرف سرانه ماهی را نشان می دهد. قیمت هایی که درپی می آید، متعلق به سال 1387 وبرای یک کیلوگرم ماهی می باشد.شایان ذکراست که درسال 1388 ، قیمت انواع ماهی با افزایش زیادی مواجه شد . قیمت ها ازاین قراربوده اند:» ماهی سفید 53 تا58 هزارريال ، ماهی کفال 53 تا 68 هزارريال ، ماهی حلوای سفید 70 هزارريال، ماهی حلوای سیاه 37 تا 45 هزارريال ، ماهی شیر 56 تا 70 هزارريال ، ماهی شوریده 51 تا 55 هزارريال ، ماهی کپور پرورشی 17 تا 37 هزارريال». 65                                 

      عوارض عدم مصرف یامصرف اندک گوشت : مصرف گوشت برای سلامتی   افزایش سطح ایمنی ورشد ونمومناسب، ضروری است . ومصرف کم یاعدم مصرف آن عوارضی راسبب می گرد د. ازجمله درکودکان ، کودکانی که گوشت نمی خورند ومصرف غذاهای دیگر رانیزمحدود می سازند؛ بیشتر احساس خستگی می کنند، نسبت به محیط بی تفاوت می شوند وقدرت تمرکزشان پایین می آید ، بیشتر اوقات مریض هستند، گاه احساس افسردگی می کنند ودرمعرض کوتاه قدی وعدم رشد مناسب قرارمی گیرند .گوشت منبع مهمی از عناصر آهن ، روی ، فسفروویتامین های گروه ب است وباافزودن ویتامین ث به گوشت ، می توان جذب آهن را تادوبرابر افزایش داد.66                                         

  3-2- مصرف  لبنیات  :   درحالی که مصرف سرانه شیر درکشورهای اسکاندیناوی 480لیتردرسال وحتی درهندوستان وبنگلادش 150 لیتر درسال می باشد ،همان طورکه اشاره شد مصرف سرانه شیر درکشور ایران  75 لیتراعلام شده است  (که البته مورد تایید نیست). مصرف سرانه فرآورده های لبنی درکشور ماباز به همان علت عدم توانایی مالی اکثریت مردم در تهیه فرآورده های لبنی ، درسطح پایینی قراردارد.یک عضو هیات مدیره انجمن صنفی صنایع لبنی ایران دراین خصوص می گوید:» پایین بودن مصرف سرانه فرآورده های لبنی ونبود تقاضا برای خرید به دلیل پایین بودن درآمد جامعه ، مانع ازفعال شدن ظرفیت های موجود دراین صنعت  وافزایش تولید شده است .» 67ضمن این که مشکلات و فساد موجود در سیستم های توزیع که دررژیم  جمهوری اسلامی عمومیت دارد، حتی دسترسی فیزیکی به غذا که ازاصول امنیت غذایی به شمار می رود رانیز، دشوارودرموارد بسیاری ، غیرممکن ساخته است .مطلبی که حکومت نیز به آن اذعان دارد .دریکی ازگزارش های مجلس شورای اسلامی رژیم درمورد توزیع شیرچنین آمده: «شیر یارانه ای یکی ازموضوعاتی است که باید برای آن چاره ای جدی اندیشید. هم اکنون حدود 1200 هزارتن شیریارانه ای و150 هزارتن شیرموسوم به شیرمدارس تولید وتوزیع می گردد که عملا» باروش های غلط توزیع ، هم کرامت انسانی شهروندان را خدشه دارکرده وهم به درستی دراختیار جامعه هدف قرارنمی گیردوعلاوه بر آن ، تالی فاسد بسیاری رادرسیستم تولید وتوزیع کشور ایجاد نموده است .»68                                                

عوارض کاهش مصرف لبنیات : به گفته دکتر»شید فر » متخصص تغذیه وعضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران ، همان طور که مصرف منظم لبنیات وغذاهای غنی ازکلسیم درپیشگیری ازبیماری های قلبی وعروقی وهمچنین چاقی ، اثرات مفید وبه سزایی دارد، کاهش مصرف لبنیات منجر به بروز بیماری های قلبی وعروقی وپوکی استخوان می شود.69کوتاهی قد و چاقی نیز ازجمله عوارض متعدد کاهش مصرف لبنیات است .                                             

 4- چربی ها وشیرینی ها : چنان که گفته شد ، برابر آمار موجود ، مصرف سرانه روغن درکشور ، 19 کیلو گرم است که 5/6 کیلوگرم بیشتر از میانگین مصرف سرانه جهان است . نکته مهم این که 80 درصد روغن مورد مصرف مردم کشور راروغن های نباتی جامد[هیدروژنه ] تشکیل می دهد که حاوی مقدارزیادی اسید های چرب اشباع شده وایزومر ترانس هستندکه هردو از عوامل اصلی افزایش کلسترول هستند.6 همچنین مصرف سرانه شکر درایران درحدود 30 کیلوگرم است که 5/16 کیلو گرم ازمیانگین مصرف سرانه جهانی بیشتر است . ملاحظه می شود که مردم برای تامین انرژی مورد نیاز بدن ، متاسفانه وبه ناچار ، تاچه حد به مصرف قندها وچربی ها روی آورده اند.                                                                                                                                                             عوارض مصرف زیاد چربی وشیرینی :  یکی ازعوامل شیوع بیماری های قلبی وعروقی درایران ، آن است که 80 درصد روغن مورد مصرف مردم را ، روغن های نباتی جامد تشکیل میدهد.به گفته  رییس هیات مدیره جامعه پزشکان متخصص داخلی ایران ، رژیم های غذایی نامناسب درکنار افزایش فشارخون واضطراب واسترس وچاقی ، عوامل افزایش بیماری قلبی درایران هستند.70که ازجمله این رژیم های غذایی نامناسب که خود باعث افزایش فشارخون وچاقی نیز می شوند، رژیم های حاوی چربی وشیرینی زیاد است. مصرف روغن های جامد به مغز نیز صدمات جدی وارد می کند، زیرا این روغن ها باعث تغییر فرم سلولی درمغز می شوند . مغز همچنین ازمصرف زیادشکر وغذاهای شیرین آسیب می بیند .زیرا شکر وغذاهای شیرین باعث افزایش قند درمغز می شوند . گلوکز بارادیکال های آزاد ترکیب شده وسلول های مغز را می سوزاند .مصرف قند موجود درمیوه ها ، به مراتب ضرر کمتری نسبت به شکر خالص دارد.51خوردن زیاد چربی ، به خصوص چربی های اکسید شده وروغن های گیاهی تغییریافته ، ازعوامل بروز سرطان نیز هستند. 50                                                                                              

 فقر وکمبود ریز مغذی های مهم وضروری : برابر آمار موجود ، 58 میلیون نفر درکشور از کمبود کلسیم رنج می برند وبراساس آمار وزارت بهداشت رژیم ، 47 درصد زنان و44 درصد مردان بالای 50 سال درایران دچارکمبود تراکم استخوان هستند . 18 70 درصد مردم کشور کمتر ازحد نیاز آهن دریافت می کنند .6 طبق تحقیقات دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت ، یونیسف ، آزمایشگاه ملی وانستیتو تغذیه وصنایع غذایی کشور؛ درایران ، 43 درصد کودکان 15 تا 23 ماهه دچاردرجاتی ازکمبود آهن هستند . 30 درصد کودکان 6 ساله بامشکل آهن به شکل فقر آهن وکم خونی آهن دست به گریبان هستند. 23درصد نوجوانان کمبود ذخایر آهن دارند و6درصد دیگر [نوجوانان ] دچارکم خونی وفقر آهن هستند .ازافراد 20 تا 60 ساله ، 9 درصد دچار کمبود ذخایر آهن و5/4 درصد به کم خونی وفقر آهن دچارند ودرحدود 60 درصد زنان باردارکشور یا ذخایر آهن خود را از دست داده اند ویادچار کم خونی وفقر آهن هستند  وبه طور کلی 50 درصد مردم کشور دچار کمبود ریز مغذی ها هستند .26البته فراموش نشود که منبع آمار مزبور دستگاههای حکومتی هستند وچنان چه شرایط پژوهشی مستقل فراهم می شد، متاسفانه نتایج بد تری به دست می آمد.                                                                                      

      یکی دیگر ازریزمغذی های بسیار مهمی که فقر وکمبود آن درجامعه وجود دارد ، «روی » است . به نوشته دکتر» ربابه شیخ الاسلام » مدیر موسسه » تغذیه ، سلامت وتوسعه «، روی عنصر بسیار مهمی است که کمبود آن سیستم ایمنی بدن را به خطر می اندازد ودر نتیجه بیماری ومرگ ومیر راافزایش می دهد، برتشکیل هسته سلولی اثر گذاشته وموجب کاهش قدرت باروری می شود، درکودکان رشد را به تاخیر می اندازد وباعث کوتاه قدی می شود ، موجب کندی بهبود زخم  ها می شود وهمچنین بیماری های پوستی راافزایش می دهد. متاسفانه کمبود روی درتمام گروه های سنی جامعه وجود دارد . وباعث تاسف است که باوجود اطلاع ازاین مشکل ، اقدامی درجهت حل آن صورت نمی گیرد . کمبود روی در کودکان زیر 2 سال کشور حدود 20 درصد گزارش شده که دربرخی مناطق بسیار شد ید تر است . ازجمله درمناطق روستایی اقلیم جنوبی کشور شامل سیستان وبلوچستان ، جنوب خراسان وکرمان  ، بیش از 70 درصد است . 30درصد کودکان استان های آذربایجان شرقی وغربی واردبیل نیز دچاراین کمبود هستند.کمبود روی درکودکان 6 ساله کشور 30 درصد است که دراقلیم جنوبی به بیش از 45 درصد ودرمناطق روستایی به حدود 50 درصد می رسد. کمبود روی درزنان باردار درکل کشور 40 درصد ودرزنان باردار برخی اقلیم ها ، به بیش از 60 درصد می رسد. کمبود روی درجوانان کل کشور حدود 30 درصد است که  درمناطق روستایی بسیار بیشتر از مناطق شهر ی است .71ویتامین آ یکی دیگر از ریز مغذی های مهم است که درافزایش قدرت بینایی وسلامت پوست واستخوان ها نقش بسیار مهمی دارد. کمبود ویتامین آ دربیش از 54 درصد ازخانوارهای ایرانی دیده می شود.  6                                                             

   عوارض سوءتغذیه درمردم ایران :  طبعا» گرسنگی وسوءتغذیه اثرات مخربی برسلامت مردم کشور به جای گذاشته ومی گذارد. مرگ در اثر گرسنگی ازپدیده های شومی است که در ایران تحت حاکمیت جمهوری اسلامی  رخ داده و می دهد .در این ارتباط یکی از بیشمار موارد رخ داده را ، در گزارشی از رسانه ها می خوانیم : » اگر در باره مرگ در اثر سوء تغذیه صحبت شود ، احتمالا افراد لاغر و نحیفی در آفریقا را در ذهن مجسم می کنید ، در حالی که در همین تهران خودمان طی 21 ماه گذشته 48 نفر بر اثر سوء تغذیه جان خود را از دست داده اند . به گزارش مهر ، در سال گذشته[1386 ] 33 نفر و در 9 ماه [اول] سال جاری[1387] نیز 15 نفر بر اثر سوء تغذیه فوت کرده اند . هنوز مشخص نشده که مرگ این افراد به خاطر داشتن سوء تغذیه ناشی از فقر بوده یا نه ، اما عموم پزشکان متخصص معتقدند که مرگ در اثر سوء تغذیه ناشی از نرسیدن به موقع مایحتاج غذایی [به ] بدن انسان رخ می دهد .» 72   در عین حال ، فقروکمبود عناصر ضروری دربدن ، عوارضی ازجمله کم وزنی ، عدم رشد کافی بدنی ومغزی ، کاهش مقاومت بدن وآسیب پذیر شدن درمقابل انواع بیماری ها وچاقی را به دنبال دارد که جامعه به آن دچار است ومتاسفانه هرکدام ازاین عوارض ، خود عوارض دیگری به دنبال دارند.                                                     

       به گزارش دفتر بهبود تغذیه وزارت  بهداشت ودرمان رژیم ، 540 هزار کودک ایرانی ازکمبود وزن وسوءتغذیه رنج می برند و800 هزار کودک زیر 5 سال ، دچار کوتاه قدی هستند .6 کم وزنی وکوتاه قدی تغذیه ای ، درمناطق روستایی ازشدت بیشتری برخورداراست . 73 متاسفانه گرسنگی وسوء تغذیه شدیدی که پس از انقلاب 57 برجامعه حاکم شده ، سبب توقف رشد وکوتاهی قد درمتولدین سال های پس ازانقلاب شده است .طبق بررسی ها، درسال های مزبور، متوسط قدایرانی هاحداقل 2/5 سانتی متر کاهش داشته است .البته میزان کاهش قد را 6 سانتی متر و10 سانتی متر نیز دانسته اند . این درحالی است که ژاپنی ها تاپایان جنگ دوم جهانی ، درشمار کوتاه ترین ملل جهان به حساب می آمدند ، اما بابرنامه ریزی د قیق غذایی ، دارویی وورزشی که اجرای آن راازسال 1950 شروع کردند، توانستند پس از 20 سال یعنی درسال 1970 نتیجه تلاش های خود را ببینند .چرا که نسل بعدی باافزایش 10 سانتی متری درقد ، ازحالت کوتاهی نسل پیشین  خارج شد. ازجمله فعالیت های آنان دربرنامه مزبور ؛ توزیع گسترده شیر ، قرص کلسیم ورواج ورزش درتمامی مدارس بود.22                                                       

     البته سوءتغذیه تنها عامل کوتاه قدی ایرانیان محسوب نمی گرددوبه نظر می رسد بالحاظ نمودن عوامل دیگر (همچون نبود ویاکمبود فعالیت های ورزشی درزندگی مردم ) ، آمار مربوطه باافزایش مواجه شود .درهرحال ، دراظهار نظرهای مختلف راجع به دلایل کوتاه قدی پدید آمده درجامعه ، به سوءتغذیه ومسایل ژنتیکی اشاره شده است. ازجمله معاون هماهنگی امور پرورشی وتربیت بدنی سازمان آموزش وپرورش شهر تهران ، مصرف نکردن شیر وفرآورده های لبنی راازمهمترین دلایل کوتاهی قد دردانش آموزان تهرانی عنوان کرده74 ، کارشناس تغذیه سازمان آموزش وپرورش استان گلستان ، کوتاهی قد مردم راناشی ازتغییرات ژنتیکی حاصله ازجنگ ایران باعراق دانسته 75 ، ومتخصصان غدد ومتابولیسم کشور گفته اند حسب تحقیقات آن ها ، کوتاه شدن قد ایرانی ها درسال های اخیر ناشی از سوءتغذیه ، حذف مواد لبنی از برنامه غذایی ونیز مسایل ژنتیکی است. 76         

      سوءتغذیه روی رشد بدن ومغز کودک تاثیر[ منفی] می گذارد. کودکانی که سوءتغذیه دارند، به سختی می توانند درمدرسه پیشرفت کرده وپابه پای سایرین فعالیت کنند .احتمال بیمارشدن این افراد هم بیشتر است ، چون توانایی بدن آن ها برای مبارزه باعفونت ها کم می شود.77شواهد مستحکمی وجود دارد که سوءتغذیه دررحم مادرودرنوزادی ، خطر چاقی وعوارض مربوط به آن را درسنین بالاتر افزایش می دهد .به عنوان مثال ، درطول جنگ دوم جهانی درکشور هلند قحطی روی داد ومادرانی که درخلال جنگ بارداربودند، کودکانی به دنیا آوردند که درسن 18 سالگی ، درمعرض چاقی شدید قرارگرفتند. حتی اگر کودکان از سوءتغذیه رهایی یابند، تغییراتی درترکیب بدنشان ایجاد می شود . نسبت چربی به بافت بدون چربی افزایش می یابد وباعث تغییراتی درمتابولیسم می شود که چاقی را به همراه دارد .78 متاسفانه چاقی عوارض زیادی به دنبال دارد که بیماری های قند (دیابت ) ، قلبی – عروقی ، اختلالات استخوانی ومفصلی، وسرطان  از آن  جمله اند.79                

         آلودگی مواد غذایی: درحالی که عاری بودن مواد غذایی از مواد مضروبیماری زا ، یکی ازعوامل وجود امنیت غذایی است ، اغلب مواد غذایی که درکشور عرضه می شود ، آلوده به مواد مضر وسمی خطرناکی است . دراین جا به چند مورد ازآلودگی ها اشاره می شود.                                 

1- آلودگی برنج های وارداتی : یکی از فاجعه های غذایی کشور را باید آلودگی برنج های وارداتی دانست. اعلام رسمی آلودگی 13 نوع برنج  وارداتی( آلوده به سرب ، کادمیوم وآرسنیک ) ازسوی اداره کل استاندارد وتحقیقات صنعتی تهران در سال 1388، بحران بسیار بزرگی آفرید . برابرآزمایشات ، میزان عناصر سمی مزبور دربرنج های وارداتی ، بسیار بیشتر ازحد مجاز بود. ازجمله غلظت سرب دربرخی انواع برنج های وارداتی حدود 35 برابر حد مجاز بود . عوارض مصرف برنج های آلوده بسیار حاد می باشد . مسمومیت های دراز مدت نتیجه مصرف مکرر چنین برنج هایی است . این مسمومیت ها باعث بروز بیماری های کلیوی ، کبدی ، خونی وناتوانی جنسی می شود. ابتلا به سرطان های پوستی ، ریوی وعروقی افزایش می یابد . عوارض عصبی واستخوانی نیز از پیامد های مصرف برنج های آلوده می باشد. طبق آن چه گفته شد ، برنج های آلوده ازهندوستان وارد شده بود ومدیر مرکز تحقیقات کشاورزی ایالت پنجاب هند اعلام کرد براساس تحقیقات دانشمندان هندی وآمریکایی ، بیش از 300 هزارنفر ازمردم بنگال وبنگلادش ، به دلیل مصرف آب وبرنج حاوی سم آرسنیک ، به سرطان مبتلا شده اند.البته درکشور ما هنوز هیچ آماری ازآسیب دیدگان و مبتلایان به عوارض مصرف برنج های مزبور ودرگذشتگان احتمالی منتشر نشده است .80                                                                                  

 2- آلودگی سیب زمینی وپیاز: به گفته دکتر » ملکوتی » خاک شناس واستاد دانشگاه تربیت مدرس ورییس سابق موسسه تحقیقات خاکشناسی کل کشور ، میزان مصرف کود دربخش کشاورزی کشور بسیارزیاداست و87 درصد کودهای مصرفی راکودهای اوره – فسفره تشکیل می دهند که استفاده زیاد ازآن ها به دلیل داشتن کادمیوم ونیترات باعث سرطان زایی می شود. به عنوان نمونه غلظت نیترات درسیب زمینی وپیاز باید [حداکثر] 50 میلی گرم درهرکیلو گرم وزن تازه (وزن محصول بلافاصله پس ازبرداشت ) باشد، ولی متاسفانه میزان کادمیوم ونیترات دراغلب اوقات بسیار بیشتر از سطح استاندارد، ومرگ آور است . به گفته دکتر ملکوتی ، تغییر رژیم غذایی وآلودگی مواد غذایی به سمومی همچون نیترات ، از مهم ترین  علل افزایش سرطان درکشور است .81               

 3- آلودگی گوشت وآلا یش مرغ : آلودگی اولیه گوشت و آلایش مرغ معمولا به دلیل کشتار و عرضه مرغ های بیمار و نیز اثرات و عوارض مصرف غیر مجاز دارو (عدم رعایت دز مجازو مناسب ، عدم رعایت فاصله زمانی مجاز مصرف دارو تاکشتار ، مصرف داروهای تقلبی وتاریخ مصرف گذشته ) است . ازجمله دریک پژوهش علمی که توسط محققین دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهید چمران اهواز برروی 10 گله 10 هزار قطعه ای مرغ کشتار شده درکشتارگاه اهواز صورت گرفت ، مشخص شد که کبد (جگر )5/37 درصد مرغان نمونه برداری شده آلوده به سم آفلاتوکسین بود . همچنین گوشت ران یا سینه 15 درصد مرغ ها نیز به آفلاتوکسین آلوده بود . آفلاتوکسین نوعی مایکوتوکسین ومایکوتوکسین نیز متابولیت ثانویه سمی وسرطان زای تولید شده به وسیله قارچ ها می باشد.  82  قابل ذکراست که آلایش مرغ  به دلیل دارا بودن قیمت فروش پایین تر نسبت به گوشت مرغ ، مصرف بیشتر و گسترده تری درجامعه دارد.                                     

      آلودگی گوشت مرغ ممکن است به دلیل کشتار وعرضه غیربهداشتی آن نیز ، اتفاق افتد. عرضه مرغ به صورت بسته بندی نشده  وبه قول فروشندگان صنف مزبور «کشتار روز » ، درهمه جای کشور وازجمله درتهران که بزرگترین بازار مصرف کشور است ، صورت می گیرد .واین امر سبب آلودگی مرغ می شود . دبیرانجمن صنفی کشتارگاه های صنعتی تهران طی سخنانی( درسال 1388 )، به این نکته اشاره کرده است :» درحال حاضر 70 درصد مرغ مصرفی شهروندان تهرانی به صورت زنده یا کشته شده از سایر استان های همجوار تامین می شود اما چون درتهران مرغ به صورت غیربسته بندی عرضه می شود ، امکان آلودگی ثانویه درمراحل حمل ونقل اضافی وحتی گذشتن تاریخ معین مصرف وجود دارد ….»83                                                                   

 آیا درایران امنیت غذایی وجود دارد ؟ براساس شواهد وآن چه گفته آمد ، به طور قطع خیر . زیرا براساس تعاریف امنیت غذایی و از جمله تعریفی که درنشست جهانی غذا درسال 1996 ارایه شد ، امنیت غذایی هنگامی وجود خارجی دارد که همه انسان ها درهمه حال به غذای سالم ، کافی ومقوی که نیازهای غذایی یک انسان سالم وفعال رابرآورده می کند ، دسترسی آسان داشته باشند . به طور خلاصه ، تامین امنیت غذا وتغذیه درسطح خانوار ، تابع چهارعامل است :                                                                               

1- دسترسی فیزیکی به غذا (موجود بودن غذا درمحل زندگی )                                

2- عاری بودن مواد غذایی ازمواد مضر وحتی بیماری زا ودارا بودن مواد غذایی معدنی .                               3- وجود فرهنگ وسواد تغذیه ای.                                                                                                      4- دسترسی اقتصادی  به غذا (درآمد وقیمت ها )84                                                                            باتوجه به این که عوامل دسترسی فیزیکی همگان به غذا، عاری بودن مواد غذایی ازمواد مضر وبیماری زا، ونیز دسترسی اقتصادی همگان به غذا درطول حکومت جمهوری اسلامی هرگز وجود نداشته وفرهنگ وسواد تغذیه ای نیز عمومیت ندارد، بایستی گفت امنیت غذایی درایران تحت حکومت رژیم جمهوری اسلامی ، وجود نداشته وندارد.                                                                        

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                      بخش دوم

                                               

 

 

تحرک وفعالیت های ورزشی          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 فعالیت های ورزشی نقش مهم وبسزایی درتندرستی وشادابی هر جامعه دارد.امروز ه به دلیل گذر اپیدمیولوژیک یعنی جای گزینی بیماری های غیرواگیربه جای بیماری های واگیر (به دلیل کنترل عوامل بیولوژیک ازیک طرف ونقش رفتارهای ناهنجاربهداشتی وسبک زندگی وشیوه های تغذیه درافزایش میزان بیماری های غیرواگیر ازطرف دیگر) ، لزوم تغییر نگرش درمراقبت وبهداشت راباهدف حفظ وارتقای سلامتی ایجاب می کند.

 باتوجه به موارد یادشده ، نقش بی تحرکی به عنوان یکی ازعوامل اصلی درشیوع بیماری ها وبروز مرگ ، حایز اهمیت می باشد.فعالیت فیزیکی مناسب می تواند تاثیرمهمی درپیشگیری ازبروز بیماری ها ، عوارض ودرنهایت مرگ ومیر ناشی از آن ها داشته باشد .ورزش ها ی گوناگون علاوه برآن که از بروز بسیاری ازبیماری ها جلوگیری کرده ونقش پیشگیری را به عهده دارند، همواره قادرند دردرمان بسیاری ازبیماری ها موثر واقع شده ویک نقش درمانی ایفا کنند.که ازجمله می توان به این موارد اشاره کرد: کمک به کاهش فشار خون بالا ومتعادل ساختن آن ، کاهش کلسترول وافزایش چربی مفید خون(ال دی ال) تسکین وکاهش دردهای پایداروغیرپایدار وجلوگیری ازبروز سکته قلبی ، افزایش مقاومت بدن دربرابر عوارض ناشی ازبیماری دیابت ، تقویت سیستم ایمنی دربیماران سرطانی ، تقویت بنیه(بدن)، ساختن واستحکام ماهیچه ها ، افزایش طول عمر ، کند نمودن روند پیری ، کمک به ساختن استخوان ها ، کمک به فعالیت مغز ، بهبود اوضاع مزاج ، بهبود وضعیت اعصاب وروان وکمک به آرامش ورفع افسردگی85 ، کاهش یاازبین بردن چاقی ،  افزایش ظرفیت گشاد شدن رگ ها ، افزایش قدرت انعطاف عضلانی وظرفیت قلبی – ریوی. 86 باتوجه به فواید بی شمارورزش ونقش انکار ناپذیر آن درتندرستی جسمی وروانی مردم ، نگاهی به وضعیت ورزش در حکومت جمهوری اسلامی بیندازیم وعملکرد آن را دراین زمینه ببینیم .                                                                                           

 1- سرانه فضای ورزشی : سرانه فضای ورزشی دردنیا (به ازای هرنفر )3متر مربع است .87 درحالی که به گفته رییس کمیته آموزش وپرورش کمیسیون آموزش وتحقیقات مجلس  رژیم [درسال 1388] ، درحال حاضر درایران ، سرانه فضای سرپوشیده ورزشی 10 سانتی متر مربع و سرانه فضای روباز ورزشی 20 سانتی متر مربع و در مجموع سرانه فضای ورزشی 30 سانتی متر مربع است . 88 سرانه فضای ورزشی دانش آموزی هم درایران به طور وحشتناکی پایین است . به گفته مدیرکل تربیت بدنی وزارت آموزش وپرورش[ در سال 1388] : درحال حاضرسرانه فضای ورزشی دانش آموزی 18 صدم متر مربع است که شامل 6 صدم درصد فضای سرپوشیده و12صدم درصد فضای روبازاست . درحالی که سرانه مطلوب فضای ورزشی دانش آموزی یک مترمربع است . 89 بدنیست بدانیم جمعیت بزرگی ازجامعه ایران رادانش آموزان تشکیل می دهندومثلا» درسال 1386، تعداد دانش آموزان کشور 14 میلیون و200 هزارنفربوده است .90 وبراین اساس ، برای تحقق سرانه مطلوب فضای ورزشی دانش آموزی درایران ، می بایست مساحتی معادل 11میلیون و644 هزار مترمربع فضای ورزشی دانش آموزی ایجاد واحداث می گردید.                                                                                    

درمورد وضعیت بحرانی ووخیم ورزش دانش آموزی ،»نصراله سجادی » استادیار دانشگاه تهران که مدتی دررژیم جمهوری اسلامی ، پست معاونت تربیت بدنی وزارت آموزش وپرورش رانیز برعهده داشته می گوید :» ورزش دانش آموزی ازسال 1306 ودرطول تاریخ 80 ساله ای که به رسمیت شناخته شده است ، امروز دریکی ازضعیف ترین دوران خودبه سر می برد وبه رکود دچار شده است . این امر دلایل مختلفی دارد . یکی ازمهمترین دلایل آن ، این است که درحال حاضر آموزش وپرورش درگیر مسایل ومشکلات زیادی است وپرداختن به ورزش ومشکلات آن اصلا» دراولویت کاری این وزارتخانه قرارندارد.دوم این که کسانی که باید درحوزه ستادی به ورزش دانش آموزی بپردازند، نگاه وشناخت دقیق ودرستی به ورزش دانش آموزی ندارند.معاونت پرورشی وتربیت بدنی هم، ورزش دانش آموزی را دراولویت کاری خود قرارنداده واین دراولویت نبودن را به راحتی می توان ازمیزان تخصیص بودجه ، منابع ونحوه مدیریت ونظارت کردن فهمید … درحال حاضر درآموزش وپرورش کمترین توجه به ورزش می شود  …       وقتی معاونت [پرورشی وتربیت بدنی ] می خواهد منابع را تقسیم کند، بیشتر آن را به بخش پرورشی اختصاص می دهد تاتربیت بدنی … خیلی نیروها ورزش آموزش وپرورش رارها کردندورفتند….» 91البته مشکل بی اعتنایی به ورزش دانش آموزی درتمام سال های حکومت جمهوری اسلامی وجودداشته ومنحصربه سالیان اخیرنمی شود وگرنه اختلاف وحشتناک بین سرانه فضای ورزشی موجود وسرانه فضای ورزشی مطلوب در ورزش دانش آموزی ، به وجود نمی آمد.نواقص وکاستی هایی که امروز به چشم می خورد ، نتیجه بی توجهی یک مقطع کوتاه نیست بلکه پیامد بی اعتنایی عمدی بیش از30 سال حکومت جمهوری اسلامی به این مقوله است. درارتباط بامشکل نیروی انسانی درورزش دانش آموزی ، معاون اموراجرایی وتوسعه منابع اداره کل تربیت بدنی مدارس کشور گفته : » هم اکنون[سال 1387] وزارت آموزش وپرورش باکمبود12هزارمعلم ورزش درکشور روبه رو است .این کمبود درصورت افزایش ساعات درس ورزش درمدارس به 3 ساعت درهفته ، به بیش از 30 هزارنفرخواهدرسید….»92                                                                          

 سرانه فضای ورزشی دانشگاههای کشور هم بسیار پایین ترازحد استاندارد است . به گفته مدیرکل تربیت بدنی دانشگاه فردوسی مشهد[درسال 1388] :» سرانه فضای ورزشی هردانشجو به طور استاندارد درجهان 5/2 مترمربع است ، اما دردانشگاه های کشور این سرانه 2/0 تا7/0 مترمربع است .وزارت علوم درچند سال اخیردانشگاه های  جدیدی تاسیس کرده است واین دانشگاه ها بدون فضای ورزشی هستند وبرخی ازدانشگاهها هم زیر 2/0 مترمربع فضای ورزشی دارند.ازجمله دانشگاه قوچان ودانشگاه صنعتی بیرجند ، همدان وکرمانشاه تازه تاسیس هستند وهیچ کدام ازاین دانشگاه ها ، فضای ورزشی ندارند. دانشگاه قوچان 800 دانشجو دارد واین دانشجویان ازامکانات ورزشی بی بهره هستند…»93شایان ذکراست که براساس گفته وزیرعلوم رژیم (درسال 1388) ، آمار دانشجویان درمهرماه سال مزبور به 3میلیون و800 هزارنفررسید.94با توجه به این جمعیت عظیم، ببینید میان سرانه فضای ورزشی استاندارد دانشجویی با سرانه فضای ورزشی دانشجویی موجود درایران ، چه فاصله وحشتناکی وجود دارد.                                                                                                                                                                2- سرانه اعتبار (بودجه ) ورزشی :     به گفته مدیرکل تربیت بدنی وزارت آموزش وپرورش [درسال 1388] : درحال حاضر سرانه ورزشی دانش آموزی به ازای هردانش آموز، یک هزارتومان است . سرانه ورزش دانش آموزی کم است واین میزان باید حداقل 3 برابر شود تابتوانیم برای رشد ورزش دانش آموزی فعالیت مثمرثمرداشته باشیم .»89 البته مبلغ سرانه ورزشی دانش آموزی در ایران حتی همان یک هزار تومان هم نیست .زیرا چنانچه این مبلغ در تعداد دانش آموزان کشور ضرب شود ، بیش از کل اعتبارات اختصاص یافته به تربیت بدنی آموزش و پرورش می شود که این ممکن نیست.درمورد وضعیت اعتباری ورزش درآموزش وپرورش ، معاون اموراجرایی وتوسعه منابع اداره کل تربیت بدنی مدارس کشور گفته : «… مطالبه معلمان ورزش ومربیان پرورشی بیش از100 میلیارد تومان است . این درحالی است که سهم معاونت پرورشی وتندرستی ازبودجه وزارت آموزش وپرورش ، تنها یک درصد است . .. برای یکسان سازی تجهیزات وامکانات ورزشی مورد نیاز مدارس کشورمان ، به بیش از 30میلیارد تومان اعتبار نیازداریم درحالی که امسال کل اعتبارات ستادی  12 میلیارد تومان است .92                                                                                       

  عوارض نبود فضاوامکانات ورزشی برای دانش آموزان : متاسفانه نبود فضاوامکانات ورزشی برای دانش آموزان وفقرحرکتی آن ها ، عوارضی همچون اختلالات وناهنجاری های جسمی وحرکتی درپی داشته است .به گفته دکتر «بهروز سعادت » متخصص ارتوپدی واستاد دانشگاه علوم پزشکی تهران : مطالعات نشان می دهد که حدود  8میلیون دانش آموز دختر(بیش از80درصد) به نوعی به اختلالات وناهنجاری های جسمی وحرکتی مبتلا هستند که درمقایسه بااستانداردهای جهانی وضعیت اسفباری دارند.وضعیت پسرها هم چندان تعریفی ندارد و3/8 درصد آن ها درمقطع راهنمایی ازاین ناهنجاری ها رنج می برند.این درحالی است که نبود امکانات وفضای ورزشی مناسب درمدارس ، یکی ازمهمترین عوامل این ناهنجاری ها به شمار می رود .95                                                                                                  

 3- ورزش محلات : علیرغم آن که فعال بودن ورزش محلات می تواند فواید بسیاری برای جامعه داشته باشد وازجمله باعث پیشگیری ازبرخی آلودگی ها وآسیب های اجتماعی ونیزکاهش آسیب ها وعوارض موجود گردد، اما حکومت  اهمیتی به ورزش محلات نمی دهد . این امرمورد تایید تمامی کارشناسان ذیربط نیز هست . ازجمله دریک نشست درمشهد که تعدادی ازکارشناسان فوتبال وتحلیل گران ورزشی گردهم آمده بودند، اعلام شد :» باوجودی که پایه فوتبال قهرمانی درورزش محلات گذاشته می شود ، اما متاسفانه درایران به ورزش محلات آن طور که باید وشاید توجه نمی شود.»96                                                                 

4- ورزش روستایی وعشایری : به ورزش روستایی وعشایری نیز درحکومت جمهوری اسلامی توجهی نشده و نمی شود . براساس سرشماری جمعیت درسال 1375 ، 5/23 میلیون نفر درمناطق روستایی ساکن بوده اند ودرکشور بالغ بر 66000 روستا وجود داشته که 36000روستا دارای جمعیتی بیش از 100 نفربوده اند . طبق گزارش طرح توسعه ورزش روستایی [ اوایل دهه1380]  ، وضعیت امکانات ورزشی در36000 روستای دارای جمعیت بیش از 100 نفر عبارت بوده از:

92 درصد [روستاها ] فاقد امکانات ورزشی

6 درصد [روستاها] دارای امکانات ورزشی نیمه استاندارد

2 درصد [روستاها] دارای امکانات ورزشی استاندارد. 97

دبیر فدراسیون ورزش روستایی وعشایری درمورد عدم حمایت  حکومت ازورزش روستایی وعشایری گفته : » مهمترین مشکل این قشر [روستایی وعشایری ] ازجامعه ایران ، نداشتن امکانات اولیه ورزش وتوان مالی برای تامین مخارج ورزش کردن به صورت سازمان یافته است . تاکنون [4/11/1388] تنها مرحله اول بودجه [سالانه ] این فدراسیون که 36 درصد آن است پرداخت شده … مسئولین سازمان تربیت بدنی … ازعملکرد فدراسیون ابراز رضایت کردند اما رضایت تنها کافی نیست .روستاییان برای ورزش کردن نیازمند حمایت جدی دولت هستند….» 98                                                        

5-اعتبارات (بودجه) سازمان تربیت بدنی : اعتبارات دستگاه ورزش درسال های پس ازانقلاب 57 همواره بسیار کمترازحد لازم بوده وسهم بسیاراندکی ازبودجه کل کشور را به خوداختصاص داده است .ضمن این که بخشی ازهمین بودجه نیز حیف ومیل می گردد.درمورد سهم بودجه تربیت بدنی ازبودجه کل کشور ، به طور مثال بودجه سال 1387 رادرنظرمی گیریم .که نسبت به سال های قبل وسال بعد ، اعتباربیشتری  به ورزش اختصاص یافت . ازبودجه 290 هزارمیلیارد تومانی سال 1387 کل کشور99 ، کل بودجه ورزش دربخش های عمرانی وجاری حدود 500 میلیارد تومان بود که نسبت به سال 1386 حدود 55 درصدرشد داشت .100 ازاین بودجه ، 320 میلیارد تومان به بخش جاری ورزش کشور اختصاص داشت که نسبت به سال قبل 80 درصد افزایش داشت وباتوجه به شرکت دررقابت های المپیک درتابستان سال 1387 ، افزایش بودجه ورزش درآن سال امری طبیعی قلمدادشد.101 کمااین که درسال 88 باتصویب مجلس بودجه دستگاه ورزش کاهش یافت واز500 میلیارد تومان به 300 میلیارد تومان رسید. بایک محاسبه متوجه می شویم درسالی که دستگاه ورزش افزایش بودجه داشته ، سهم آن ازبودجه کل کشور 73/1 درصد بوده است .درعین حال ، مصوب شده که دستگاههای دولتی ازمحل اعتبارات خود ، یک درصد آن را به ورزش اختصاص دهند. براساس گفته «سجادی» معاون سازمان تربیت بدنی [درسال 1388] :» بودجه سازمان تربیت بدنی ازمحل درآمد یک درصد سازمان ها، 56 میلیارد تومان می شود . ازاین میزان بودجه 11میلیارد تومان به مسایل جاری سازمان و45 میلیارد تومان به بخش عمرانی اختصاص دارد.» 102                                   

       بودجه سازمان تربیت بدنی کفاف هزینه های سالانه رانیزنمی دهد واین درحالی است که تربیت بدنی پروژه هایی درحال ساخت دارد که حجم بسیار بالایی منابع مالی می طلبد . به گفته «نجفی » معاون هماهنگ کننده واموراستان ها سازمان تربیت بدنی (درابتدای سال 1389): «تعداد پروژه های نیمه تمام ورزشی درسطح کشور 3400 پروژه است وتکمیل این پروژه ها به هزاروهفتصد میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.بااختصاص یک درصد ازبودجه دستگاههای دولتی به ورزش تحول زیادی درزیرساخت های این بخش انجام می شود وتاسه سال آینده کل پروژه های ورزشی به اتمام می رسد.»103                                       

      گرچه غرض ازنقل سخنان معاون هماهنگ کننده واموراستان ها سازمان تربیت بدنی ، بیان  عقب ماندگی در این بخش وپروژه های معوقه واعتبار مورد نیاز است ، اما درمورد انجام » تحول زیاد»ی که ادعا شده ، باید گفت چنین امری محال است . زیرا کل پروژه های نیمه تمام با اختصاص مبلغ حاصله ازمحل یک درصد بودجه دستگاه های دولتی که هیچ ، حتی بااختصاص تمامی بودجه سازمان تربیت بدنی به این امر، درطول سه سال به اتمام نخواهد رسید. وانگهی افزایش بهای لجام گسیخته خدمات وکالاها درکشور ، منجر به آن شده که وقتی پروژه هایی اززمان بندی پیش بینی شده عقب بیفتد ، اعتباری بیش ازاعتبار پیش بینی وبرآورد شده نیاز داشته باشند. این البته به فرض جد یت وسلامت مالی دست اندرکاران مربوطه است وبااختلاس هایی که درپروژه های عمرانی دررژیم جمهوری اسلامی رایج ومتداول است ، زمان اتمام پروژه های مذکور نامشخص و مبهم است . ضمن آن که سازمان تربیت بدنی هیچ آماری منتشر نکرده که نشان بدهد اگر حتی به فرض محال ، تمام پروژه ها نیز به هنگام به پایان برسند ، چه مقدار فضا و امکانات ورزشی وبا چه کیفیتی ایجاد و قابل بهره برداری خواهد شد .و چه مقدار از فاصله وحشتناک میان وضع موجود و وضعیت استاندارد، کاسته خواهدشد .                                                                                                                                                                                                                                                                        6 – اعتبارات فدراسیونها  به طور کلی گردانندگان رژیم جمهوری اسلامی دید مثبتی به ورزش ندارند زیرا ورزش سبب تندرستی ، شادابی وایجادوتقویت روحیه دلاوری ومبارزه می شود ورژیم ، برعکس تمایل دارد جامعه دررخوت وسستی وبی تفاوتی باشد .به همین دلیل است که به جای توسعه وترویج ورزش ، سعی وافری درگسترش وفراگیری مواد مخدر به عمل می آورد.اما دوجنبه ازورزش برای رژیم کاربرد دارد . مورد اول جنبه مصرف داخلی دارد وآن مطرح کردن چند رشته پرطرفدار وبه خصوص حاشیه های این رشته های ورزشی در جامعه است که درراس آن ها فوتبال قراردارد. کاربرد این مورد انحراف افکار عمومی جامعه وبه ویژه جوانان ازمسایل کشور وجنایات رژیم است . مورد دوم جنبه مصرف خارجی دارد وآن نیم نگاهی به ورزش قهرمانی دربرخی رشته ها برای جلب افکار عمومی جهان است . کاربرد مورد اخیر ، وانمود کردن توسعه وگسترش ورزش درجامعه ودر نهایت، پیشرفت وترقی کشور است . باعنایت به آن چه گفته شد ، وضعیت اعتباری چند فدراسیون ورزشی رانگاه می کنیم .                                                                                      

 بودجه فدراسیون فوتبال : فدراسیون فوتبال نسبت به سایر فدراسیون های ورزشی ، از بودجه ومنابع مالی بیشتری برخورداراست. رییس فدراسیون فوتبال درمورد بودجه فدراسیون مزبور گفته :» …سازمان تربیت بدنی وعده پرداخت 20 میلیارد تومان بودجه فدراسیون درسال 89 راداده است .» 104این البته همه اعتباری  نیست که به فوتبال اختصاص می یابد .از جمله دربرگزاری لیگ فوتبال ، باشگاه ها که تقریباتمام آن ها ازبودجه دستگاه های دولتی( و به عبارت بهتر ، از جیب مردم)بهره می برند،هزینه ها را تامین می کنند. هزینه هایی گزاف که به جای صرف شدن در راه رشد کمی و کیفی  واعتلای این رشته ، به بیراهه هدایت شده ودراین میان سوءاستفاده های زیادی رخ می دهد. آلودگی وفساد موجود درورزش وبه ویژه درفوتبال ، مورد تایید بسیاری ازافراد دست اندرکاراست . «محمد دادکان» رییس پیشین فدراسیون فوتبال ، طی سخنانی درسال 1388، حجم مالی درگردش تیم های لیگ برتر فوتبال ایران را400 میلیارد تومان عنوان کرد وگفت :» چرافوتبالی که سالانه درآن 400 میلیارد تومان هزینه می شود، هیچ خروجی ندارد. این پول بیت المال است وپول منطقه محروم سیستان وبلوچستان است که گرفته می شود وبدون هدف وبرنامه درفوتبال تزریق می شود …. » 105درمورد استفاده ابزاری ازفوتبال جهت سرگرم کردن مرد م ، به جاست اشاره شود که براساس گزارش های » گروه تحلیل محتوای سازمان تربیت بدنی «، اخبار ومطالب مربوط  به فوتبال ، همواره بیشترین حجم را به خود اختصاص می دهند. ازجمله ، دردوره سه ماهه اول سال 1387، موضوع 99 درصد تیتریک ودو روزنامه های ورزشی کشور مربوط به رشته فوتبال بوده است.106فوتبال یکی از رشته های ورزشی پر طرفدار و جذاب است و پرداختن افراد و به ویژه نوجوانان و جوانان به آن سودمند ، اما آن چه مورد نکوهش است ، استفاده ابزاری رژیم از آن است .                                                                                     

 ورزش همگانی : درمورد اعتبارات ورزش همگانی که اهمیت آن برکسی پوشیده نیست ، معاون توسعه ورزش همگانی سازمان تربیت بدنی درسال 1387 ( سال طلایی اعتبارات ورزش در حکومت جمهوری اسلامی) گفت : » 13 میلیارد ریال اعتبار امسال به توسعه ورزش همگانی دراستان های مختلف کشور اختصاص یافت … اعتبار ورزش همگانی امسال نسبت به اعتبار سال 84، بیش از 10برابر شده است . » 107براساس همین بودجه وبه اعتبار 70 میلیون نفر جمعیت کشور (آمار اعلام شده توسط رژیم درسرشماری سال 1385)، برای ورزش همگانی به هرایرانی مبلغی کمتراز 190 ریال می رسد وچنان چه درنظربگیریم که اعتبار ورزش مزبور چند سال پیشتر ، کمتراز10درصد این مبلغ بوده ، یعنی به هرایرانی کمتراز19 ریال بابت این ورزش اختصاص می یافته است .                

         دومیــدانی : دو ومیدانی ورزش مادر به شمار می رود وخود شامل 23رشته می شود . به گفته رییس فدراسیون مزبور ، بودجه این فدراسیون درسال 89 ، 5 برابر شده وبه 10 میلیارد تومان رسیده است . البته ، این اختصاص به صورت کلامی بوده وازجمله کارهایی که قرارشده انجام گیرد اعزام 25 ورزشکار ، به اردوهای آماده سازی میان مدت درکشورهای اروپایی ، جهت شرکت دربازی های المپیک لندن[سال 2012]است . 108پرواضح است که افزایش بودجه نیز به علت درپیش بودن بازی های المپیک است . در عین حال ، واحدهای ستادی فدراسیون ها ، همواره خود بخش عمده ای ازاعتبارات را می بلعند وآن چه به استان ها ومناطق می رسد، به طرزوحشتناکی ناچیز است . ازجمله ، درسال 1386 رییس هیات دوومیدانی شهرستان کرج گفت :» ورزش دوومیدانی برای رسیدن به جایگاه مطلوب دراین شهرستان ، سالانه به مبلغ 250میلیون ریال اعتبار نیازدارد.این درحالی است که ازابتدای سال جاری [1386] تاکنون [ اول دی ماه ] فقط سه میلیون ریال به هیات دوومیدانی کرج اختصاص یافته است . بیش ازیک هزار دونده ، 25 مربی ویکصد داور فعال دراین شهرستان سازماندهی شده اند.»109دقت کنید تعداد یک هزاردونده ، 25 مربی ، یکصد داور و مبلغ سیصد هزارتومان بودجه برای 9 ماهه اول سال .                                                                                                 

     ژیمناستیـــک : یکی ازورزش های اساسی ژیمناستیک است .بودجه مصوب این فدراسیون درسال 1386 مبلغ 500 میلیون تومان بوده که برای انجام موارد متعددی همچون اعزام ورزشکاران به اردوهای داخلی وبرون مرزی ، وکسب سهمیه بازی های آسیایی گوانگ جوچین هزینه شود.110 یعنی  عمدتاًهمان بحث هزینه برای هدایت افکارعمومی .کمااین که بودجه این فدراسیون درسال 1388، 600میلیون تومان درنظرگرفته شده بود که کمترازنصف آن پرداخت شد. دراین مورد رییس فدراسیون ژیمناستیک دراواخر سال مزبور گفت :» بودجه ای که مقرربود سال 88 به فدراسیون ژیمناستیک اختصاص یابد،600 میلیون تومان بود که ازاین مبلغ تنها 260میلیون تومان دریافت کردیم … حتی اگرمبلغ واقعی هم به فدراسیون ژیمناستیک تعلق می گرفت بازهم کافی نبود چرا که فدراسیون ژیمناستیک دارای زیرمجموعه هاورشته های متعددی است .» 111                                                                                                             

 بودجه شــطرنــج :به گفته رییس فدراسیون شطرنج ، بودجه فدراسیون مزبور درسال 1384 ، 78میلیون تومان ؛ درسال 1385، 137میلیون تومان ؛ درسال1386، 220 میلیون تومان ودرسال 1387، 450 میلیون تومان بوده است.درحالی که برای اجرای تقویم سالانه، فدراسیون شطرنج نیازبه یک میلیارد ودویست میلیون تومان بودجه داشته ، یعنی [ در بهترین حالت و بیشترین دریافتی ]37 درصد بودجه موردنیاز به فدراسیون اختصاص یافته است .اوهمچنین گفته که سایه چهاریاپنج رشته ورزشی روی 50 رشته ورزشی افتاده است . 112                                                                                           

بودجه شنا، شیرجه وواترپلو : رییس فدراسیون شنا، شیرجه وواترپلو درسال 1386 درمورد بودجه آن فدراسیون گفت: «… مسئولان تصمیم گرفتند هیچ بودجه ای راازاین فدراسیون کم نکنند[!!!].اما برای 3رشته شنا، شیرجه وواترپلو قطعا» بودجه ای معادل 700 میلیون تومان نمی تواند بودجه چندان مطلوبی باشد.»113 برای آن که کمی باوضعیت شنا وشناگران درایران آشنا شویم ، بخش هایی از یک گزارش که درسال 1385 درروزنامه دولتی » ایران» چاپ شده است رامی خوانیم . شایان ذکراست که درآن سال نخستین دوره لیگ شنای بانوان درکشور برگزارشد وگزارش مزبور به برخی مسایل آن اشاره می کند : » سوسن شیرزادی رییس هیات شنای استان کرمانشاه می گوید : دلمان می خواست درلیگ حضور پیدا کنیم چون این استان دختران شناگر خوبی دارد . ازطرف دیگر حتی بودجه پرداخت ورودی را به فد راسیون شنا ، که 2 میلیون تومان است ، نداشتیم وبارییس فدراسیون مذاکره کردیم تا به صورت اقساط پرداخت کنیم [ !!!].حمایت ازتیم وجود ندارد…. استان تهران با 12 میلیون جمعیت ، تیم شنای دختران ندارد که بتوانند درلیگ شنا شرکت کنند . پایتخت همیشه ازکمبود امکانات سخت افزاری ونرم افزاری واعتبارات رنج برده است … شهناز ورنوس نایب رییس هیات شنای استان تهران می گوید : بودجه هیات شنای استان تهران بسیار اند ک است . ماپول ورودی حضور درلیگ رانداشتیم وتصمیم گرفتیم باشش شناگر تهرانی وبانام ذوب آهن وارد لیگ شویم . قراراست ذوب آهن پول استخر تمرینی شناگرهای تهرانی رادرتهران بدهد … مادرتهران حتی نتوانستیم برای بچه ها وسایل ابتدایی شنا راتهیه کنیم . شناگرها با هزینه خود دراستخرهای شنا تمرین می کنند وباکمترین امکانات می سازند ….»114 آن چه بیان شد درمورد ورزشکارانی است که درسطح کشورمطرح وبه رقابت می پردازند، افراد مبتدی که قصد داشته باشند آموزش ببیند ویابرای سلامتی خود ورزش کنند، دیگر جای خود دارند.اوضاع نامناسب وشرایطی که بیان شد ، کمابیش براغلب رشته های ورزشی حکمفرماست . لذا فقط به یک مورد دیگر اشاره نموده وازاین بحث می گذرم . سرمربی اسبق تیم ملی بدمینتون ایران گفته : » تمام بودجه فدراسیون بد مینتون به اندازه قرارداد یک بازیکن فوتبال درایران نیست .»115                                                                              

7- فــســادمــالی درورزش: فساد مالی وحیف ومیل اعتبارات ناکافی ، خود مشکل بزرگ دیگری است ، که روز به روز برشدت ووسعت آن افزوده می شود .ازجمله فوتبال باگردش مالی عظیم خود ، محفل مناسبی برای غارت منابع مالی شده است .مسئولین ارشد رژیم جمهوری اسلامی درتقریبا» تمام رشته های ورزشی وبه ویژه فوتبال ، افرادی را به مسئولیت می گمارند که منافع آنان راتامین نمایند. «مسعوداقبالی» مدرس کنفدراسیون فوتبال آسیا ومربی اسبق تیم ملی فوتبال سوریه دراین مورد گفته :» افراد پشت پرده باعث فساد مالی وافت فوتبال ایران شده اند.فساد مالی درمیان مدیران باشگاه ها ، مربیان وبازیکنان به شدت رواج یافته که دلالان در راس این افراد قراردارند… فساد مالی موجود درفوتبال ایران ، اصلی ترین آفت این رشته ورزشی درچند سال اخیربوده است .فوتبال ایران دیگر نمی تواند افرادسالم رادرخودجای دهدوهمان طور که مشاهده می کنیم هرروز شاهد کنار رفتن افراد سالم ازاین رشته ورزشی هستیم وبه نوعی فوتبال ایران جای تـنفس افراد سالم نیست … یکی دیگر ازبزرگترین خیانت های افراد پشت پرده به فوتبال ایران سوزاندن نسل های طلایی کشور است که جبران آن به سال ها زمان نیاز دارد.این افراد باتزریق بازیکنان بی استعداد به باشگاه هاودریافت پول های کلان وتقسیم آن بامربیان ومدیران باشگاه ها بزرگترین خیانت را به این رشته ورزشی کرده اند.»116 نمونه بعدی ، اوضاع فدراسیون وزنه برداری درزمان حکمرانی «رضازاده »  است . » پرویز جلایر» دبیرسابق وزنه برداری طی بیانیه ای چنین گفته :» فدراسیون وزنه برداری ایران ، امروز به هتل – رستوران وزنه برداری تبدیل شده است … بودجه فدراسیون وزنه برداری صرف خرید تلفن وغذاخوردن می شود….»117 مورد دیگر صرف نیمی ازبودجه نحیف فدراسیون کوهنوردی برای خرید مقدار 85 تن سیم توری ازاداره تجهیز راه ها دراوایل دولت احمدی نژاد است.118 آن چه بیان شد نمونه هایی اندک ازخیل بی شمار سوءاستفاده های رایج است .                                                                                                 

 نتایج سوء تغذیه وعدم فعالیت های ورزشی درجامعه : در مجموع ، وضعیت بسیارنامناسب حاکم برجامعه ایران درطول سه دهه گذشته درمحورهای تغذیه وفعالیت های ورزشی ، متاسفانه سبب واردآمدن آسیب های فراوان وحتی مرگ شمارزیادی ازمردم شریف کشورما شده ومی شود.مدیرکل دفتربهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت رژیم، درسال 1386 چنین گفت :» 43درصد بیماری ها درایران به بیماری های غیرواگیر مربوط است که مهمترین آن ها بیماری های قلب وعروق ، دیابت ، فشارخون ، سرطان وپوکی استخوان است. تغذیه دربروز این بیماری ها یکی ازعوامل مهم است وتاثیرآن حتی از بی تحرکی ومصرف دخانیات نیز بیشتر است … درکشورماازمجموع 800 مرگ روزانه ، 300 مورد مستقیما» به تغذیه نامناسب مربوط است . علاوه برتغذیه ، بی تحرکی نیزعامل مهم بروز بیماری های غیرواگیر است وبروز بیماری های قلبی درافرادی که تحرک ندارند 5/1 برابر افزایش می یابد….» 119 دراین جا توجه به دونکته ضروری می نماید . نخست آن که نقل سخنان مدیرکل دفتربهبود تغذیه ، نشان دادن تاثیر گرسنگی وسوءتغذیه درجامعه است واین که بخش مهمی ازمرگ هایی که درکشور اتفاق می افتد به این عوامل اختصاص دارد ؛ ولی آماروفات سالانه درکشور دریک دهه اخیر بیش ازآمار ارایه شده است وطبعاً آمارمرگ ناشی ازسوء تغذیه و بی تحرکی هم بالاتر می رود ونکته دوم ؛ روند کلی افزایش شدید آمار وفات درکشوراست . به طوری که درهمین  دهه اخیر، درسال 1381  تعداد فوت ثبت شده درکشور 337237 نفربوده 120، در حالی که  ،  در سال 1387 ، 417798 فوت در کشور ثبت شده است . 121 یعنی در طول فقط شش سال ، بیش ازهشتادهزارنفر به آمار وفات سالیانه کشور اضافه شده است .                                  

          براساس یک برآورد ، 22درصد علت بیماری های قلبی ، کم تحرکی درزنان ومردان است .122اگرچه براساس گفته رییس مرکز تحقیقات قلب وعروق اصفهان (درسال1386) تاکنون آمار رسمی ازسکته های قلبی ومغزی درکشور اعلام نشده است 123؛ اما همه صاحبنظران امر متفق القول هستند که شمار زیادی ازمردم کشورمبتلا به بیماری های قلبی وعروقی هستند وباروندی پرشتاب ، برتعداد آن ها افزوده می شود.به گفته سرپرست کمیته پژوهشی انجمن جراحان قلب ایران :» درکشورهای توسعه یافته ، افراد دردهه ششم زندگی بابیماری های قلبی وعروقی درگیرمی شوند ولی این موضوع درایران دردهه پنجم زندگی افرادرخ می دهد . سالانه 35 تا 50 هزارموردعمل جراحی قلب درایران انجام می شود درحالی که درکشور چین بایک میلیارد وسیصد میلیون نفرجمعیت هم ، همین تعداد عمل جراحی قلب انجام می شود «71                                                                                          

       درمورد دیابت ، طبق آخرین آمارهای وزارت بهداشت ودرمان رژیم ، درحال حاضرحدود 2میلیون و700 هزارنفردرکشور که درگروه سنی 15 تا65 سال هستند وبه دیابت مبتلا هستند ، شناسایی شده اند .همچنین سه میلیون نفرنیز به اختلال گلوگز مبتلا هستند، هرسال 60هزارنفراز بیماران مبتلا به دیابت ، به زخم پای دیابتی مبتلا می شوند که ازاین تعداد 13هزار مورد به قطع عضو منجر می شود.124 البته رییس انجمن دیابت ایران آمار مبتلایان به دیابت رادرکشور 4میلیون نفرعنوان کرده است .125 وبه گفته کارشناسان ، حدود 10درصد جمعیت ایران مبتلا به این نوع بیماری هستندکه حداقل نیمی ازآنان ازبیماری خود آگاهی ندارند.6 متاسفانه بیماری دیابت شیوع زیادی درکشور دارد وسرعت گسترش آن نیز زیاداست . به گفته دکتر » داریوش جلیلی» مسئول انجمن دیابت کرج :» آمار بیماران دیابتی کشور هر 15سال ، سه برابر می شود یعنی هرسال 3 درصد افزایش می یابد .» 126 درمورد دیابت درایران ، بخشی ازیک مصاحبه باآقای دکتر » اسداله رجب » رییس انجمن دیابت ایران را می خوانیم :»                                                            

پرسش- درحال حاضر بیماری دیابت بیش ازهرزمان دیگری درکشور شیوع دارد وباپایین آمدن سن ابتلا به این بیماری درکشور ، آژیر خطر دیابت بیشتر ازهمیشه به گوش می رسد.چرا؟                                                                                               

پاسخ- دلیل اصلی ، تغییر شیوه زندگی درکشوراست .تغذیه نامناسب ، کاهش فعالیت جسمی وزندگی شهری که این مسایل را به ماتحمیل می کند ، باعث پایین آمدن سن ابتلا وافزایش ابتلا به دیابت درکشور شده است .

پرسش – سن ابتلا به دیابت درحال حاضر چندسالگی است ؟

پاسخ- البته نمی شود خیلی دقیق درخصوص سن ابتلا به دیابت حرف زد، اما درکشور ما سن ابتلا به دیابت حداقل 10 تا 15 سال پایین تر ازسن شایع ابتلا است . به طور مثال ، اگر درکشورهای توسعه یافته اوج سن ابتلا به دیابت نوع دوم 55 تا 65 سال است ، درکشور ما 45 تا 50 سال است ….

پرسش- آمار مبتلایان به دیابت درایران چه قد راست ؟

پاسخ – 4میلیون مبتلا به دیابت درکشورداریم … درسال های گذشته ، دیابتی زیر4 سال به ندرت داشتیم ، اما امروزه دیابتی های زیر2 سال هم داریم که تعداد آن ها بیشتر شده است.»125             

             انواع مختلف بیماری سرطان درایران بیداد می کند واین بیماری مرگبار به سرعت درکشور گسترش می یابد.براساس آمار منتشره درسال 1386 ، روزانه 100 نفر درایران براثر بیماری سرطان جان خود راازدست می دهندکه یک چهارم آنها مبتلا به سرطان معده هستند.سرطان سومین عامل مرگ ومیر درایران است .127 ومتاسفانه سرعت گسترش آن درکشور به قد ری زیاد است که طبق اظهار رییس انجمن سرطان ایران (درسال 1387) :» …تا 2 یا حداکثر 3 دهه آینده ، بیماری سرطان در ایران اپیدمی می شود .»128.با این شرایط ، واقعاً تا چند سال دیگر ازاین مردم چه می ماند ؟ رژیم ضد انسانی جمهوری اسلامی ایران در تلاشی همه جانبه ، در حال نابودی مردم ایران است. خواه با اعدام های انبوه مخالفان آزاد اندیش خود و خواه با روش های دیگر . متاسفانه جنایات رژیم جمهوری اسلامی محدود ومنحصر به خشونت عریانی که در رسانه ها دیده و شنیده می شود نیست .آن چه گفته شد ، تنها گوشه ای از مصیبت های بی شمار مردم رنجور ایران است .                                                                                  

 

 

مــــنـــابـــع     

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1- میرفیضی، لیلا :» اصول تغذیه باتاکید برسبد غذایی».نشریه بهورز.شماره 51(تابستان1381 )                                                                                

2- سایت رشد (شبکه ملی مدارس )-علوم طبیعت – علوم پزشکی – تغذیه :»هرم غذایی»

http://www.daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index                                         

3- سایت آفتاب :» یارانه ، باری که به مقصد نمی رسد «- بهمن 1383(برگرفته

ازروزنامه جمهوری اسلامی )

  www.aftab.ir/articles/economy_-marketing_business               

4- خبرگزاری فردا:»فقرغذایی وکوتاهی وزارت بهداشت ، مردم همچنان درانتظار سبدغذایی دولت»-10/9/1388www.fardanews.com/fa/pages/?cid=97060

5- انستیتو تحقیقات تغذیه وصنایع غذایی ایران :» الگوی غذایی ایرانیان مناسب نیست «- 27/7/1384

www.foodinstitue.multiply.com/journal                                        www.myisfahan.com/articles/isfahan_articles99                      – 6

7- رادیوفردا – ایران – اجتماعی :» آماربیکاران درایران سه میلیون نفراعلام شد»-21/4/1387

www.radiofarda.com/content/f4_iran_unemployment_Jahromi/455744

8- سایت سازمان تامین اجتماعی – درباره سازمان :» معرفی سازمان تامین اجتماعی »  www.tamin.org.ir/web/sso/organization-_intro 

9- خبرگزاری دانشجویان ایران – سرویس مجلس :» بودجه  سلامت درلایحه 89 تنها یک درصد افزایش یافته است » – 27/11/  1388                    www.newsiran.com/cat7/shownews-703520

10- روزنامه سرمایه :» 44 درصد حقوق بگیران تامین اجتماعی حداقل حقوق را می گیرند » – شماره 804(20/5/1387)

11- خبرگزاری فارس :» حداقل حقوق ودستمزد کارگران سال 88: حداقل دستمزد کارگران  برای سال آینده 274 هزار و500 تومان تعیین شد» – 21/12/1387

 12 – روزنامه سرمایه :» رشد سالانه دودرصدی جمعیت زیرخط فقردرایران «- شماره 987(27/1/1388)

13- سایت خبرنامه گویا – جامعه :» 400 هزارتومان خط فقر مطلق کشوری ، 35 درصد مردم ایران زیرخط فقرمطلق «- 22/2/1387                  www.news.gooya.com/society/archives/071375 

14- خبرگزاری فارس – گروه اجتماعی – حوزه بهداشت ودرمان :» 25درصد مردم دچارکم غذایی هستند»- 2/7/1386 – خبرشماره 8607020283

15- سایت عصرایران :» مقایسه  سرانه مصرف شکر، روغن، برنج ونان درایران

 وجهان » – 21/1/1388

 www.asriran.com/fa/pages/cid=69253

16- مصباحی مقدم ، غلامرضا :» شکم های برآمده نشانه اضافه مصرف برنج است » (سخنرانی قبل ازخطبه های نماز جمعه تهران ) – سایت خبرآنلاین 30/11/ 1388 www.khabaronline.ir/news-44509

17- خبرگزاری فارس :» گزارش موسسه بین المللی تحقیقات برنج : مصرف برنج درایران طی ده سال آینده 11 درصد افزایش می یابد»- 27/8/1385             www.farsnews.com/php?nn=8508270231

18- سایت ایران صدا – سلامت – پزشکی :» گسترش روزافزون پوکی استخوان » درایران » – 2/8/1388

 www.iranseda.ir/fullitem/?g=486485  

19- سایت پزشکان بدون مرز – اخبار تغذیه :» سرانه مصرف شکر برای هرایرانی 30 کیلوگرم است درحالی که این میزان درجهان 5/13 کیلوگرم وبدون احتساب  چین8   کیلوگرم است.»

    www.pezeshk.us/?p=6914

 20- سایت شرکت زرین پخش :» سرانه روغن درایران 5/6 کیلوگرم بیشتر ازمیانگین مصرف سرانه جهانی است. »                       

     www.zarinpbc.com/fa-_Default.asp?Rp=M_newsid&piv   

21- شبکه خبری صنایع غذایی ایران – اخبار خرید روغن :» ظرفیت روغن کشی ازدانه های روغنی 3 میلیون تن است » – 10/9/1386(برگرفته ازسایت دنیای غذا )             www.worldfood.ir                 

22- کرمانی ، محمدصادق :» افزایش قدحقیقت است یاخرافه ؟ «- سایت دکتر کرمانی

www.kermany.com/shownews.asp?id=119    

  :23 –  » حذف یک یاچند گروه غذایی دررژیم درمانی ، سلامت فرد راتهدید می کند.» (به نقل ازخبرگزاری جمهوری اسلامی )

www.iran4me.com/pezeshki/3052 

24-  سایت  تبیان – تغذیه  و سلامت –  خواص  خوراکی ها –  غلات  و حبوبات : »  نان ؛ دیروز ، امروز ، فردا» ( مصاحبه  مریم  مرادیان  نیری  با علی ظفری کارشناس ارشد علوم  تغذیه  و مدیر تحقیق  و توسعه شرکت  نان  آوران  سبوس )                                                 www.tebyan.net/nutrition-_health(foods)/cereals_- legumes/2010/2/23/116433                         

25- پایگاه جامع اطلاع رسانی پزشکی ایران سلامت :» مصرف زیاد نان باابتلا به سرطان کلیه ارتباط دارد» – 17/1/1386 www.iransalamat.com/?file=art&operation=show&id=1847&subsectionid=720

26- سایت پزشکان بدون مرز:» همزمان باروز جهانی غذا ، رییس انستیتو تغذیه هشدارداد: الگوی مصرف غذا ومیزان تامین مواد مغذی ایرانی ها مطلوب نیست ، 50 درصد مردم دچارکمبود ریزمغذی ها هستند .» –25/7/1384 http://www.pezeshk.us/?p=729                                                                              

27- سایت ایران سلامت :» وقتی نان بلای جان می شود » www.iransalamat.com/?file=art&operation=show&id=5323&subsectionid=720

28- سجادپور، مریم :» خواص برنج » – سایت تبیان – تغذیه وسلامت – خواص خوراکی ها – غلات وحبوبات – 26/5/1387                                           www.tebyan.net/index.aspx?id=72269  

29-  روزنامه  تفاهم : » گیاهان دارویی (برنج ) » – 29/1/1385 www.tafahomnews.com/sections- req-viewarticle-artid-183-page-1

30- عادلی مسبب:» کیفیت برنج درایران (قسمت دوم )» – سایت برنج رشت.. http://www.rashtrice.persianblog.ir/1385/6                                                                

31- روزنامه هدف واقتصاد :» سخنگوی موسسه تحقیقات برنج کشور ازکشت جدید به روش نیمه دیم وپشته ای خبرداد «- شماره 1658(18/7/1388)

32- خبرگزاری اکونیوز – بخش کشاورزی :» اختلاف آماری برنج به زیان تولید ومصرف درکشور است22/5/1388 http://www.econews.ir/fa/newscontact.aspx?id=109109                      

33- پایگاه خبری ، تحلیلی فرارو- داخلی – خبر- سیاسی :» ایران درواردات گندم اول شد»- 9/9/1387

www.fararu.com/vdcc4mqs.2bqmx81aa2

34-  وزارت جهاد کشاورزی – معاونت برنامه ریزی واقتصادی – دفتر آماروفناوری اطلاعات – بانک اطلاعات زراعت :» اطلاعات  محصولات کشاورزی  بر اساس سال زراعی واستان به تفکیک نام محصول»  www.78.39.162.33/zrtbank/selbyprodch.aspx?list3=9900&list2=628

35- وزارت جهادکشاورزی – معاونت اموربرنامه ریزی ،اقتصادی وبین المللی – دفتر آمار وفناوری اطلاعات – آمارنامه کشاورزی ،جلد اول: محصولات زراعی (سال زراعی 87 – 1386):»جدول توزیع میزان تولید وسطح سبزیجات کشور درسال زراعی 87- 1386″

36- سایت دنیای غذا – شاخه میوه وتره بار :» سرانه مصرف سیب زمینی مردم ایران نصف مصرف جهانی است»-25/10/1387

 www.worldfood.ir/T-1464

37- موسوی ،عاتکه :» خواص درمانی وتغذیه ای سیب زمینی » – سایت تبیان – صفحه اصلی – تغذیه وسلامت – خواص خوراکی ها – سبزی ها – 3/3/1384 www.tebyan.net/index.aspx?pid=11573

– سایت ارمغان آموزش ایران:» موادموجود در100 گرم سیب زمینی»   38

  http://www.learnir.com/printhread.php?t=978                                                          

www.bia2doctor.com/health/view1439.asp-39

40- سامانه اطلاع رسانی شبکه پزشکی کشور- صفحه تغذیه وسلامت :» سیب زمینی وخواص آن » – ترجمه وتدوین پردیس کسرایی www.pezeshki.net/fa/content/view/1149/169

41- زراتی ، میترا ؛ ودیگران :» مقایسه شاخص گلسیمی و برخی مواد مغذی دو نوع برنج وارداتی و یک نوع برنج داخلی » .مجله غدد درون ریز ومتابولیسم ایران : دانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی – درمانی شهید بهشتی ، دوره دهم ، شماره 2(تیر1387) .ص .ص 163 تا 168

42- سایت تبیان – تغذیه وسلامت – خبرودانستنی های تغذیه – اخبار تغذیه ای :» توصیه به زنان باردار درمورد مصرف سیب زمینی » www.tebyan.net/index.aspx?pid=5673

43- سایت صداوسیما – مجله سلامتی :» مصرف مازاد مواد نشاسته ای وعوارض آن » 2/11/1388

http://www.dari.irib.ir/index.php?option=com_ content&task

   =view&id=19613&itemid=155     

44 – سایت آفتاب – 7/7/1386- برگرفته ازروزنامه جوان http://www.aftab.ir/news/2007/sep/29/c3c1191062131_science_education_nutrition_health_diet 

45- اوبربیل ،کلاوس وران هوبر ،اولا:» جوان  بمانید» – ترجمه سیروس بابازاده خامنه . تهران : نشر پیدایش ، 1383. ص ص 253و254.

46- سایت پزشکان بدون مرز- اخبارتغذیه – اخبار پزشکان بدون مرز:» مصرف سرانه میوه وسبزیجات درایران ناکافی است » – 15/5/1386 www.pezeshk.us/?p=8290

47- روزنامه آفرینش :» 90 درصد مردم ایران حداقل سرانه مصرف میوه وسبزی را مصرف نمی کنند » – شماره 3347(2/4/1388).

48- هیلسون ، روان .» دیابت (راهنمای عملی برای بزرگسالان مبتلا به مرض قند) » . ترجمه مهناز فاتحی .     تهران : ققنوس ، 1376 . ص ص مختلف .

49- هاشمی ، سونیا .»  هفت روش خود شفا بخشی بادکتر سونیا » . تهران : روشنگران ومطالعات زنان ،    1384  . ص  132 .

50- الیس ، کاترینا . » شکست سرطان » . ترجمه رشاد مردوخی . تهران : البرز ، 1386 . ص . ص 58 ، 80    ، 81 و272 .

51- پورتر ، شیمر .» بیماری آلزایمر » . ترجمه محسن ارجمند ومحمد صمدائی فرد . تهران : نسل فردا ، 1383    . ص ص 81 تا 89 .

52- خبرگزاری فارس – گروه اقتصادی – حوزه کشاورزی واموردام :» کام ایرانیان با میوه های بزک شده   خارجی تلخ شد » – 10 / 6/1388 .www.farsnews.com/newstext.php?nn8806101338

53- هادوی ، محمد امین :» نرخ ارز رادریابید » . روزنامه اعتماد – بورس وبازار – شماره 2150   (23/10/1388).

54- سایت سلامت جامع ، دانشگاه علوم پزشکی زنجان (ابراهیم محمود زاده ). .www.ebrahimmahmoodzadeh.persiangig.com/salamat                                         

55- سایت آموزش دیابت گابریک – تغذیه – اصول تغذیه دردیابت – گروه های پایه غذایی :» پروتئین »

www.gabric.ir/fa/sec/static-_pages/148/protein 

56- سایت پزشکان بدون مرز:» آشنایی باپروتئین  ها ونقش آنان دربدن » – 13/4/1388 www.pezeshk.us/?p=17083

57- شهبازی گیگاسری ، حبیب و دیگران : »  بررسی  اثرریسک قیمتی برحاشیه بازاریابی گوشت قرمز درایران » .مجله اقتصادی وتوسعه کشاورزی (علوم وصنایع کشاورزی ) . جلد 23 – شماره 1 (نیمسال اول 1388 ) . ص ص 79 تا 87 .

58- شبکه خبری صنایع غذایی ایران :» سرانه مصرف گوشت قرمز درکشور به 6/13 کیلوگرم می رسد» – 2/7/1385- (به نقل از ایسنا )

www.foodna.com/843-fa

59 – » سرانه مصرف شیر ، گوشت قرمز ومرغ درایران اعلام شد» – 25/10/1387 (به نقل ازخبرگزاری فارس ).

www.ipiran.com/cgi-bin/aut-khabargozari.pl?cmd    

60- سایت تابناک :» قیمت گوشت قرمز : ناقابل ،16 هزارتومان » – 22/5/1388 www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=59422

61- پایگاه خبری واطلاع رسانی صنعت مرغداری ودامپروری – گروه خبری – دامداری :» روند صعودی قیمت گوشت قرمز ومرغ » – 3/12/1388 www.itpnews.com/fa/news/content

62- پایگاه خبری تحلیلی دانشجویان دانشگاه صنعتی امیرکبیر(پلی تکنیک تهران ) – صفحه اجتماعی :» افزایش 57 درصدی قیمت گوشت مرغ » www.autnews.ws/archives/1388/02/00024966

63- پول نیوز :» بازنگری مصرف سرانه گوشت مرغ درکشور » – 31/6/1388 www.poolnews.ir/fa/pages/?cid=8196

64- سایت دنیای غذا- اخبار :» سرانه مصرف ماهی درایران کمتر از میانگین جهانی است «- 13/8/1387

www.worldfood.ir/T-6140 

65- روزنامه سرمایه :» افزایش تا 44 درصدی قیمت ماهی » – شماره 861 (30/7/1387)

66- سایت پزشکان بدون مرز – اخبارتغذیه ،اخبارعلمی پرشکی ،بهداشت عمومی :» چه مقدار گوشت قرمز مصرف کنیم ؟» – 5/1/1388

www.pezeshk.us/?p=15663

67- سایت دنیای غذا – اخبار :» حدود 50 درصد ازظرفیت صنایع لبنی فعال نیست » – 27/8/1387

www.worldfood.ir/T-2272

68 – مجلس شورای اسلامی- گزارش مجلس.  

. http://www.majlis.ir/pdf/reports/9808     

       69- شید فر، فرزاد :» علل چاقی ایرانیان » – سایت پزشکان بدون مرز – 27/3/1385 www.pezeshk.us/?p=3529

 -70 – سایت خبرآنلاین – جامعه – سلامت :» کاهش سن ابتلا به بیماری قلبی درایران »  7/7/1388

www.khabaronline.ir/news-18401.aspx

71- شیخ الاسلام ، ربابه :» کمبود روی درکشور مسئله ای که باید هرچه زودتر به آن پرداخت » – به سایت – تازه های همگانی .

http://www.behsite.ir/news/1805

72- سایت خبرآنلاین- 1/11/1387

  www.khabaronline.ir/news-2504.aspx                                                      73- سایت دانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی درمانی تبریز- مدیریت آمار واطلاع رسانی – مجموعه آموزشی تغذیه درسنین مدرسه :» تغذیه وتاثیر آن بریادگیری » www.tbzmed.ac.ir/health%20information%20center/children/page/chapter1

74- خبرگزاری جمهوری اسلامی – تغذیه وسلامتی :» مصرف نکردن شیرمهمترین دلیل کوتاهی قد دانش آموزان محسوب می شود » 13/7/1383

www.irna.ir

75-  خبرگزاری  جمهوری  اسلامی :» ارزانترین راه پیشگیری ازکاهش رشد دانش آموزان ، غنی کردن نان است «- 26 /7/1388    www.irna.ir/view/fullstory/?Newsid=737229               

76- روزنامه تفاهم – بخش سلامت :» قدایرانی ها کوتاه شده است » – سال پنجم . شماره 1166(9/7/1388).

.org/uploadedfiles/parti_cipate/national-  www.refugees.org/uploadedfiles/parti_cipate/national-      -77  programs/nutrition /information_pES 

78-  مجله  پیام  زن : » سوءتغذیه  و چاقی  درکودکان »  . شماره  129 ( آذر1381).- برگرفته ازنشریه

Child health

79- هاربرت ، جان چارلز .» مشاور پزشکی خانواده «. ترجمه اسماعیل عبدالرحیم کاشی. تهران : ققنوس ، 1376 .ص ص 367 تا 371.

80- م.م. (آینده):» انگیزه های واردات وعوارض مصرف برنج های آلوده .» سایت تبرستان . نوشته های کوتاه

www.info.tabarestan.neveshteh/6ayande_angizehayevaredat-ebereng.pdf

81- سایت خبرآنلاین – بخش جامعه :» سونامی سرطان درایران » – 26/11/1388 www.khabaronline.ir/news-43876.aspx

www.persiandiet.com/html/php?sid=1245-82

83- زندی،مجید :» گوشت مرغ درهمه جای ایران بابسته بندی عرضه می شود به جز تهران !»-  روزنامه جمهوری اسلامی .شماره 8666(30/4/1388). صفحه 20

www.iraneconomics.net/fa/article.asp?id=2305-84

85- سایت پزشکان بدون مرز – اخبار اجتماعی ، اخبار علمی پزشکی ، بهداشت عمومی ، طب ورزش :» نقش وجایگاه ورزش درسلامتی انسان ها چیست؟» http://www.pezeshk.us/?p= 16016″   

86- رضایی گلوردی ، گوهر :» آشنایی بااهمیت ورزش » . سایت بازیاب – ورزشی – 30/4/1387

www.bazyab.ir/index.php?Itemid=57

87- کاشف ، میرمحمد :» مدیریت اماکن وفضاهای ورزشی » . تهران : بامداد، 1388.

88- خبرگزاری فارس – گروه اجتماعی – حوزه آموزشی ورسانه :» سرانه فضای ورزشی درایران یک سوم استاندارد جهانی است » – 1/10/1388 www.farsnews.com/newstext.php?nn=8810010423

89- وبلاگ آموزش وپرورش مدرن : سرانه ورزشی دانش آموزی یک هزارتومان است http://www.mh1342.blogspot.com/2009/10/blog-post-19

90- روزنامه مردم سالاری – اخبار:» بیش از14 میلیون دانش آموزدرایران «- شماره 1622(31/6/1386)

91-جام جم آنلاین

www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100956603460

92- جام جم آنلاین :» مدارس کشور معلم ورزش کم دارند » – 5/8/1387 www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100952726905

93- روزنامه ایران :» برخی دانشگاه های فضای ورزشی ندارند» – شماره 4427(13/11/1388).

94- سایت وزارت علوم ، تحقیقات وفن آوری – اخبار :» وزیرعلوم : آمار دانشجویان تا مهر به 3 میلیون و800 هزار نفر می رسد «-21/5/1388 http://www.msrt.ir/sites/ravabetomomi/msrtnews/lists/jsj/Dispform.aspx?id=3508        

95- مهدوی ، بیتا :» فقر حرکتی وناهنجاری قامتی دانش آموزان (نگاهی به پدیده کم تحرکی درجامعه وعوارض ناشی ازآن) «. روزنامه اطلاعات – شماره 23830 (1/11/1385).ص 5 .

96- خبرگزاری فارس – گروه استان ها – حوزه خراسان رضوی – 27/9/1388 www.farsnews.com/newstext.php?nn=8809270017

97- سایت سازمان تربیت بدنی – فدراسیون ورزش روستایی وعشایری www.sport.ir/index.aspx?pageid=377&siteid=1  

98- خبرگزاری جمهوری اسلامی :» ورزش روستایی وعشایری نیازمند حمایت جدی دولت است » – 4/11/1388

www.irna.ir/view/fullstory/?newsId=911533

99- شانا (شبکه اطلاع رسانی نفت وانرژی اداره کل روابط عمومی وزارت نفت )-

20/12/1386

  www.shana.ir/128113-fa.html

100- روزنامه ابتکار:» دلایل کاهش بودجه ورزش درسال 88″- سال پنجم – شماره 1420(10/12/1387)

101- روزنامه اعتماد :» افزایش 80 درصدی بودجه جاری ورزش / سال پرخرج ورزش » – شماره 1585(18/10/1386)، ص 9.

102- ایران ورزشی » 56 میلیارد تومان ، سهم بودجه ورزش ازیک درصدی سازمان ها    «سال 16 – شماره 4458(25/12/1388).ص 25.

103- خبرگزاری جمهوری اسلامی :» معاون سازمان تربیت بدنی : تکمیل پروژه های ورزشی به هزار و هفتصد میلیارد تومان نیاز دارد» – 22/1/1389 www.irna.ir/view/fullstory/?Newsid=1048628

104- سایت جهان نیوز :» کمک 20 میلیاردی سازمان تربیت بدنی به فدراسیون فوتبال » – 24/1/1389

www.jahannews.com/vdcexp8zzjh87pi.b9bj

105- سایت جهان نیوز:» ازپول محرومان 400 میلیارد تومان خرج فوتبال شد اما…»- 16/10/1388

www.jahannews.com/vdchz6n6.23nqkdftt2

106- روزنامه ورزشی گل :» اخبارفوتبال ، 99 درصد تیترهای ورزشی «- شماره 783(22/7/1387).

107- خبرگزاری فارس – گروه استان ها – حوزه سمنان :» معاون سازمان تربیت بدنی : 13میلیارد ریال به توسعه ورزش همگانی اختصاص یافت .»- 2/9/1387 www.farsnews.com.newstext.php?nn=8709020488

108- سایت تابناک :» اختصاص کلامی 10 میلیارد اعتبار به دوومیدانی » . www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=92742

109- شبکه اطلاعات شهری کرج :» دوومیدانی کرج به 250 میلیون ریال اعتبار برای توسعه ورونق نیاز دارد»- 1/10/1386 www.karaj.info/news/shownews.asp?id=9325

110- شبکه ورزش ایران :» کمیته ملی المپیک 5 میلیارد ریال بودجه به فدراسیون ژیمناستیک اختصاص داد» – 2/10/1386 www.iransport.net/news/asp/detai-News.asp?id=38164

111- باشگاه خبرنگاران جوان :» رییس فدراسیون ژیمناستیک : کمیته ملی المپیک بودجه مصوب را به ما تحویل نداده است» –  4/11/1388 www.YjC.ir/news.aspx?newsid=269385

112- خبرگزاری ایرنا : «دغدغه های مرد نخست شطرنج کشور ؟ بودجه مستقل برای ورزش اختصاص یابد »

www.irna.ir/fa/news/view/line-13/8809103638145237         

113- خبرگزاری موج :» بودجه شنا ، شیرجه وواترپلو برای ادامه کار ناچیز است » – 20/9/1386 www.mojnews.com/fa/miscellaneous/viewcontents.aspx?contract=cms-contentsI-news&r=122178

114- صادقی ، سوسن :» شوروشوق شنای حرفه ای (درمرحله اول نخستین دوره لیگ شنای بانوان )»- روزنامه ایران – شماره 3511(9/9/1385). صفحه 19.

115- وبلاگ بدمینتون :» مداحی : بودجه کل فدراسیون بد مینتون ازقرارداد یک بازیکن فوتبال کمتر است .»

www.badmintoon2010.mihanblog.com/post/188

116- خبرگزاری جمهوری اسلامی :» افراد پشت پرده باعث فساد مالی وافت فوتبال ایران شده اند .»            www.irna.ir/view/fullstory/?NewsId=890168                    

117- خبرگزاری موج :» بودجه فدراسیون وزنه برداری صرف خرید تلفن وغذاخوردن می شود » –21/1/1389 http://www.mojnews.com/fa/Miscellaneous/viewcontents.aspx?contract=cms-contents- I-News&r=482882

118- سایت گروه کوهنوردی واسکی استقلال شیراز :» یک سال سکوت درفدراسیون کوهنوردی » – 2/6/1386

www.esteghlalgroup.mihanblog.com/post/60

119- سایت پزشکان بدون مرز- اخباراجتماعی – اخبار تغذیه – اخبار پزشکان بدون مرز :»مدیرکل دفتربهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت ایران : سرانه مصرف نمک درایران 2 برابر میزان استاندارد است » – 20/1/1386

www.pezeshk.us/?p=6915

120- سایت سازمان ثبت احوال – آمار رویدادهای حیاتی – وفات :» فوت ثبت شده کل کشور سال 1381به تفکیک استان » www.sabteahval.ir/Desktopmodules/contents/assets/amarhayati/F81

121- سایت سازمان ثبت احوال – آمار رویدادهای حیاتی – وفات :» فوت ثبت شده کل کشور سال 1387 به تفکیک استان » www.sabteahval.ir/Desktopmodules/contents/assets/amarhayati/F87

122- پورناجی ، بنفشه :» ملاحظات بیماری های قلبی – عروقی درایران » – همشهری آنلاین – آموزش

www.hamshahrionline.ir/News/?id=5136

123- خبرگزاری فارس – گروه استان ها – حوزه اصفهان :» آمارسکته های قلبی وعروقی دراصفهان رو به افزایش است » – 29/7/1386 www.farsnews.com/newstext.php?nn=8607290433

124- وبلاگ داروسازان رامسر – به نقل ازهمشهری آنلاین 12/8/1388 http://www.ramsarpharm.blogfa.com/post-93      

125- سایت انجمن دیابت ایران :» تلخ  مثل قند » (مصاحبه مستوره برادران نصیری بادکتر

 اسداله رجب رییس انجمن دیابت ایران )

 www.ir-diabets-society.com/Jame-jam%20report.doc

126-سایت پزشکان بدون مرز – اخباراجتماعی ،عمومی :شیوع دیابت درکشور

هرساله 3درصد افزایش می یابد» 

www.pezeshk.us/?p=917

127- وبلاگ  پاتولوژی  بیماری ها:» آخرین آمار سرطان درایران » – 18/4/1386 (برگرفته ازهمشهری آنلاین )                                                 www.gerashpathologist.blogfa.com/post-4

128- خبرگزاری فارس – گروه اجتماعی – حوزه بهداشت ودرمان :» رییس انجمن سرطان ایران : تا 2 دهه آینده سرطان درایران اپیدمی می شود .» – 1/8/1387 www.farsnews.com/newstext.php?nn=8708010570    

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: