محیط زیست شکننده ایران و گسترش انرژی هسته‌ای

Nirugah Bushehr

محیط زیست شکننده ایران و گسترش انرژی هسته‌ای

حامد بهشتی

پژوهشگر مرکز مطالعات محیط زیست برلین

با گذشت چند ماه از شروع به کار دولت حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، وزرا، مدیران اجرایی و سیاست‌گذاران بارها اشارات مستقیمی به بحران محیط زیست در ایران کرده‌اند که در راس همه این مباحث، بحران آب بوده است.

بحران آب در ایران بحثی جدید نیست، اما شواهد علمی و میدانی سال های اخیر زنگ خطر را به صورت جدی به صدا درآورده و مردم آثار بحران آب را در کیفیت آب شرب و دسترسی به آب کشاورزی احساس می کنند.

ایران هنوز از برخی کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا در شرایط بهتری از نظر آب قرار دارد، اما روند فعلی مصرف آب‌های زیرزمینی و نشست زمین در نقاط مختلف کشور خبر از بحرانی می‌دهند که دریاچه‌های خشک شده ارومیه و بختگان فقط نوک کوه یخ این بحران هستند.

عیسی کلانتری، وزیر اسبق کشاورزی ایران گفته است که روند کنونی بحران آب در ایران ، کشور را در آستانه مواجه با خطری به مراتب بزرگ‌تر از حمله نظامی خارجی قرار داده است.

بررسی سرمایه‌گذاری‌های صنعتی ایران در دو دهه اخیر نشان‌دهنده حجم عظیم سرمایه‌گذاری در صنعت هسته‌ای برای تأمین آب شیرین و برق مورد نیاز در دهه‌های آتی است.

با وجود سابقه ۵۰ ساله مطالعات و پروژه‌های هسته‌ای در ایران، تجربه میدانی در این زمینه نسبتا کوتاه و محدود به چند موقعیت خاص بوده است؛ دوره اصلی چنین تجربه‌ای تقریبا از ده سال گذشته تا سال ۱۴۰۴ شمسی (۲۰۲۵ میلادی) خواهد بود.

در یک دهه گذشته مباحث مطرح شده در باره برنامه هسته‌ای ایران صرفا معطوف به توانایی‌های فنی یا چالش‌های سیاسی و اقتصادی بوده، در حالیکه صرفه اقتصادی برنامه هسته‌ای ایران در کنار آثار زیست-محیطی آن در بعد ملی به ندرت بررسی شده است.

بانک جهانی در سال ۱۳۸۶ حداقل هزینه تخریب محیط زیست در ایران را ۱۰ میلیارد دلار در سال برآورد کرد که در آن سال این رقم ۸.۸ درصد تولید ناخالص ملی کشور بود.

این در حالی است که هزینه تخریب محیط زیست در کشورهای سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه (OECD) تنها ۱ تا ۲ درصد تولید ناخالص ملی است.

حتی در کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) نیز نسبت هزینه تخریب محیط زیست به تولید ناخالص ملی بسیار کمتر (تا یک سوم ایران) بوده است.

توسعه ناپایدار و نامتوازن در ایران در طی دهه‌های گذشته باعث بروز معضلات بزرگی در محیط زیست کشور شده است که خود را در هزینه بالای تخریب سالانه محیط زیست نشان می‌دهد.

برنامه ۲۰ هزار مگاوات برق هسته‌ای ایران به آن معناست که کشور سالانه به ۳۵۰۰ تن سوخت هسته‌ای نیاز خواهد داشت.

اگر قرار باشد این سوخت تنها از داخل کشور و از ذخیره ۵۰۰۰ تنی معادن اورانیوم تامین شود، بی‌شک منجر به آلودگی‌های رادیواکتیو جدی و تخلیه بیش از پیش منابع آب زیرزمینی در مناطق مرکزی کشور خواهد شد. این مساله تاثیر مستقیم خود را در آسیب جدی به صنایع کشاورزی نشان خواهد داد.

علاوه بر این، زیست بوم فوق‌العاده حساس خلیج فارس تحمل آلایندگی شدید نیروگاه‌های هسته‌ای ایران و همسایگانش را نخواهد داشت. در واقع ظرفیت اضافی برای جذب آلاینده‌های بیشتر در خلیج فارس وجود ندارد و زنگ خطر برای یک فاجعه محیط زیستی به صدا در آمده است.

 

هزینه سالانه تخریب محیط زیست در ایران (منبع: بانک جهانی ۲۰۰۵)

شاخص

GDP %

میلیون دلار

آب

۲.۸۲

۳۲۰۰

زمین و جنگل

۲.۵

۲۸۴۰

هوا

۱.۶

۱۸۱۰

زباله

۰.۳۶

۴۱۰

سواحل(دریای خزر)

۰.۱۵

۱۷۰

جمع

۷.۴۳

۸۴۳۰

انتشار CO2

۱.۳۶

۱۵۴۰

جمع کل

۸.۸

۱۰۰۰۰

 

*حامد بهشتی مشروح یافته های خود را در سال ۲۰۱۱ در نشریه کلیکانرژی پالیسیمنتشر کرده بود، اما مفاد آن به زبان فارسی منتشر نشده است.

23 فوريه 2014 – 04 اسفند 1392

****************************

منبع: وبسایت بی بی سی فارسی

http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2014/02/140209_me_environmental_impacts_iran_nuclear_programme.shtml

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: